Zeevarende loopt oogletsel op: werkgever aansprakelijk ondanks jarenlange juridische strijd

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

Stelt u zich voor: u bent als buitenlandse werknemer aan boord van een Nederlands schip, ver van huis, en u loopt ernstig oogletsel op tijdens uw werk. Wat als blijkt dat uw werkgever geen afdoende veiligheidsmaatregelen had getroffen? Heeft u dan recht op schadevergoeding? En wat als die strijd jaren duurt?

De rechtbank ’s-Gravenhage boog zich al wat jaren geleden over precies zo’n zaak. Een Litouwse scheepswerktuigkundige liep in 2000 ernstig oogletsel op door een metaalsplinter tijdens reparatiewerkzaamheden aan boord van een Nederlandse vistrawler. Acht jaar later werd de werkgever aansprakelijk gesteld. Deze zaak biedt belangrijke lessen over werkgeversaansprakelijkheid, zorgplichten en de bewijspositie van buitenlandse werknemers.

Wat gebeurde er aan boord van de ‘ANNELIES ILENA’?
De Litouwse werknemer, een ervaren werktuigkundige, werkte sinds 1999 via een Litouws uitzendbureau op een Nederlandse vistrawler. Tijdens een zeereis in augustus 2000 kreeg hij, bij het vervangen van een lager in de visverwerkingsruimte, een metaalsplinter in zijn rechteroog. Aan boord kreeg hij wat eerste hulp, en pas weken later – na verslechtering van zijn klachten – werd hij gerepatrieerd. In Litouwen werd de splinter uiteindelijk verwijderd, maar het oogletsel bleek blijvend. Het gevolg: 35% gezichtsverlies en 45% arbeidsongeschiktheid.

Na jaren van medische behandeling en vruchteloze onderhandelingen met verzekeraars en tussenpersonen, besloot de man naar de rechter te stappen.

Wat zegt de wet over de zorgplicht van werkgevers?
Als werknemer bent u in Nederland goed beschermd, ook als u op zee werkt. De basis hiervoor ligt in artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek. Dit artikel bepaalt dat de werkgever aansprakelijk is voor schade die de werknemer lijdt in de uitoefening van zijn werk, tenzij hij kan aantonen dat hij zijn zorgplicht is nagekomen of dat de schade is veroorzaakt door opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer.

In deze zaak voerden de werkgevers aanvankelijk aan dat artikel 450b van het Wetboek van Koophandel artikel 7:658 Burgerlijk Wetboek buiten werking stelt voor ‘schepelingen’ – zeelieden met een arbeidsovereenkomst. Maar de rechtbank benadrukte dat dit een achterhaalde benadering is. Volgens vaste rechtspraak gelden voor schepelingen in wezen dezelfde zorgplichten als voor andere werknemers.

Was er sprake van schending van de zorgplicht?
Volgens de rechtbank had de werkgever tekortgeschoten in zijn verplichting om een veilige werkomgeving te bieden. Aan boord waren slechts twee veiligheidsbrillen beschikbaar, opgeborgen in een afgesloten kast. Die werden alleen gebruikt bij elektrisch gereedschap, zoals slijptollen. De werknemer voerde aan dat hij met een hamer werkte en niet met een slijptol. Dat bleek geloofwaardig, mede op basis van een scheepsverklaring van de kapitein kort na het ongeval.

De rechtbank oordeelde dat het gebruik van een veiligheidsbril verplicht had moeten zijn bij alle technische werkzaamheden, niet alleen bij elektrisch werk. Juist in een risicovolle, fabriek-achtige omgeving als een vistrawler mag een werkgever niet volstaan met beperkte bescherming voor beperkte situaties. Dat had eenvoudig en goedkoop beter gekund, aldus de rechtbank.

Geen sprake van roekeloosheid werknemer
Werkgevers proberen aansprakelijkheid vaak te ontlopen door te stellen dat het slachtoffer roekeloos handelde. Ook hier werd dat geprobeerd. De werkgever stelde dat de werknemer zonder bril met een slijptol werkte, tegen de regels in. Maar daar was geen bewijs voor. De rechtbank vond juist dat de werkgever onvoldoende had aangetoond dat er sprake was van bewuste roekeloosheid, een vereiste om onder aansprakelijkheid uit te komen op grond van artikel 7:658 lid 2 Burgerlijk Wetboek.

Bovendien werd het gebrek aan goede documentatie – geen dagboeknotities of duidelijke aantekeningen over het ongeval – als een omstandigheid gezien die voor risico van de werkgever kwam.

Waarom is deze uitspraak belangrijk voor u als werknemer?
Of u nu in een fabriek werkt, op kantoor of aan boord van een schip: uw werkgever moet zorgen voor een veilige werkplek. Doet hij dat niet en raakt u daardoor gewond, dan is hij in principe aansprakelijk. Zelfs als het jaren duurt voordat u uw gelijk krijgt, zoals in deze zaak, is het mogelijk om alsnog een schadevergoeding te krijgen.

Tot slot: rechtvaardigheid, ook na jaren
Heeft u letsel opgelopen tijdens uw werk, en twijfelt u of uw werkgever voldoende heeft gedaan om dat te voorkomen? Dan raden wij u aan contact op te nemen met een van onze experts. Want net als deze Litouwse scheepswerktuigkundige kunt ook u recht hebben op erkenning en schadevergoeding.