Wanneer is letsel juridisch toe te rekenen aan een ongeluk?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

Een uitgebreide blik op een deelgeschil over motorletsel uit 2010

Het vaststellen van letsel na een ernstig ongeval lijkt in eerste instantie misschien eenvoudig. U raakt gewond, u houdt klachten en u verwacht dat deze rechtstreeks voortkomen uit het incident. In de praktijk blijkt dat echter allesbehalve vanzelfsprekend. Verzekeraars kunnen twijfels hebben over het causale verband, medische rapportages spreken elkaar soms tegen en de tijd die verstrijkt maakt het nóg ingewikkelder om te reconstrueren wat er precies is gebeurd. Dat was precies de situatie in een zaak waarin de rechtbank Oost-Brabant op 6 november 2024 duidelijkheid moest scheppen.

Hoewel het motorongeluk al in 2010 plaatsvond, werd pas veertien jaar later de cruciale vraag beantwoord: zijn de blijvende klachten van de motorrijder daadwerkelijk het gevolg van het ongeval? Het antwoord werd gegeven in een deelgeschilprocedure, gebaseerd op artikel 1019w van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Deze procedure biedt slachtoffers de mogelijkheid om een impasse in de schadeafhandeling te doorbreken, zonder meteen een volledige civiele procedure te hoeven starten.

Het desastreuze motorongeluk en de onmiddellijke gevolgen
Op 29 mei 2010 botste een motorrijder met een auto. De impact was groot en de lichamelijke gevolgen waren verstrekkend. De motorrijder liep onder meer een gecompliceerde armfractuur, letsel aan de oogkas, schade aan een borstwervel en traumatisch hersenletsel op. De klachten die volgden — pijn in hoofd, nek en schouders, cognitieve problemen, concentratieverlies en psychische klachten — hadden een enorme impact op zijn dagelijks functioneren. Hij raakte blijvend arbeidsongeschikt.

De verzekeraar van de automobilist erkende al snel dat de bestuurder een fout had gemaakt. Maar de verzekeraar wees op twee omstandigheden: de motorrijder zou te hard hebben gereden en een helm hebben gedragen die niet voldeed aan de wettelijke eisen. Dat leidde uiteindelijk tot een afspraak: het slachtoffer kreeg 10% eigen schuld toegerekend.

Medische onderzoeken die een complex beeld schetsen
De discussie draaide vervolgens om een nog fundamentelere vraag: welke klachten zijn nu daadwerkelijk veroorzaakt door het ongeluk? Direct na het ongeval vonden onderzoeken plaats, maar deze bleken later onvoldoende om alle gevolgen goed in kaart te brengen. Het neuropsychologisch onderzoek gaf op dat moment geen harde aanwijzingen voor hersenschade. Wel waren er afwijkingen zichtbaar in intelligentiescores en cognitieve functies, maar de verzekeraar betoogde dat dit mogelijk andere oorzaken had. Later werd in een breder onderzoek wél objectieve hersenschade vastgesteld. Er waren duidelijke aanwijzingen voor blijvende neurocognitieve beperkingen die pasten bij traumatisch hersenletsel.

Beide partijen schakelden orthopeden, neurologen en psychiaters in. Het resultaat was een dossier dat omvangrijk was, maar niet eenduidig. De verzekeraar stelde dat veel klachten, zoals geheugenproblemen, vermoeidheid, chronische pijn en psychische klachten, het gevolg waren van een depressieve stoornis. Die depressie zou volgens haar niets met het ongeluk te maken hebben. Het slachtoffer vond dat de verzekeraar hiermee de feiten negeerde en stapte naar de deelgeschilrechter.

De beoordeling van het causaal verband: hoe kijkt een rechter daarnaar?
Om te bepalen of letsel door een ongeval is veroorzaakt, hanteert de rechter de maatstaf uit artikel 6:98 Burgerlijk Wetboek. Er moet sprake zijn van een conditio sine qua non-verband (het ongeluk moet een noodzakelijke oorzaak zijn) én de schade moet redelijkerwijs aan de veroorzaker kunnen worden toegerekend. De rechtbank vond dat het eerste onderzoek onvoldoende zorgvuldig was geweest. De latere medische bevindingen waren wél duidelijk en consistent: er was aantoonbaar hersenletsel ontstaan door het ongeluk. De motorrijder werd hiermee volledig in het gelijk gesteld. Ook de langdurige pijn werd overtuigend aan het ongeval gekoppeld. De rechtbank benadrukte dat dergelijke pijnsyndromen vaak multifactorieel zijn, maar dat dit niet betekent dat het ongeval niet de primaire oorzaak kan zijn. Op basis van de medische rapportages en het klachtenpatroon concludeerde de rechter dat ook deze klachten hun oorsprong vonden in het ongeval. De argumentatie van de verzekeraar werd onvoldoende onderbouwd bevonden.

De kosten: wanneer moet een verzekeraar volledig betalen?
Normaal gesproken worden de kosten van een deelgeschil verminderd met het percentage eigen schuld van het slachtoffer, in dit geval 10%. Maar de rechter kwam tot een uitzonderlijk oordeel: de verzekeraar moest 100% van de kosten vergoeden, vanwege een onredelijke opstelling en het nodeloos frustreren van de schadeafhandeling.

Dit oordeel laat zien dat rechters zware waarde hechten aan het uitgangspunt van redelijkheid en billijkheid. Een verzekeraar mag kritische vragen stellen, maar moet wel blijven handelen volgens de maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm.

Juridisch advies nodig? Onze experts helpen u graag verder
Wanneer u na een ongeluk te maken krijgt met blijvend letsel, staat u juridisch vaak tegenover een ervaren verzekeraar die beschikt over medische adviseurs, juristen en schaderegelaars. Het is dan van groot belang dat u zelf deskundige ondersteuning krijgt. Onze specialisten op het gebied van verkeers- en letselschade begeleiden u bij:

• het vaststellen van aansprakelijkheid;
• het beoordelen van het medisch causaal verband;
• het laten uitvoeren of toetsen van deskundigenrapportages;
• onderhandelingen met verzekeraars;
• het voeren van een deelgeschilprocedure als de afhandeling vastloopt.

Wij zorgen ervoor dat u niet verdwaalt in het oerwoud van de letselschaderegeling. Neem contact op met onze experts. Wij staan klaar om u te begeleiden, zodat u krijgt waar u recht op heeft.