Lachgasgebruik in de auto en letselschade: wat zegt het Gerechtshof Amsterdam?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 4 minuten

Verkeersongevallen waarbij alcohol of drugs een rol spelen leiden vaak tot ingewikkelde juridische discussies.Vooral wanneer niet alleen de bestuurder, maar ook een passagier betrokken is bij risicovol gedrag, rijst de vraag wie verantwoordelijk is voor de schade. Verliest een passagier zijn recht op schadevergoeding wanneer hij zelf heeft bijgedragen aan een gevaarlijke situatie?

Het Gerechtshof Amsterdam gaf op 19 november 2024 een interessant antwoord op deze vraag. In deze zaak speelde het gebruik van lachgas tijdens het rijden een belangrijke rol. De uitspraak laat zien hoe rechters omgaan met eigen schuld van slachtoffers, de bescherming van passagiers onder de WAM-verzekering en het niet dragen van de autogordel op de uiteindelijke schadevergoeding.

Het ongeval: lachgas tijdens het rijden

De zaak draait om een verkeersongeval dat plaatsvond op 23 april 2020 op de provinciale weg N247. De bestuurder van een auto reed met hoge snelheid terwijl hij tijdens het rijden lachgas gebruikte. Uiteindelijk botste hij zonder te remmen op een vrijwel stilstaande pijlwagen die werd ingezet bij wegwerkzaamheden.

In de auto zat een passagier die bij het ongeval letsel opliep. Deze passagier stelde de WAM-verzekeraar van het voertuig aansprakelijk voor zijn letselschade. Op grond van Wet Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen (WAM) kunnen slachtoffers van verkeersongevallen hun schade vaak rechtstreeks verhalen op de verzekeraar van het voertuig.

De verzekeraar stelde zich echter op het standpunt dat de passagier geen recht had op volledige schadevergoeding. Volgens de verzekeraar had de passagier namelijk zelf bijgedragen aan het gevaarlijke gedrag. Hij had namelijk lachgasballonnen gevuld en deze tijdens de rit aan de bestuurder aangereikt.

De centrale vraag werd daarom of de passagier nog wel aanspraak kon maken op schadevergoeding.

Bescherming van passagiers onder de WAM

Het gerechtshof moest beoordelen of de passagier zijn bescherming onder de WAM had verloren. In het Nederlandse verkeersrecht geldt namelijk dat slachtoffers van verkeersongevallen in principe beschermd worden door de verplichte aansprakelijkheidsverzekering van het voertuig.

Het hof benadrukte dat de bestuurder uiteindelijk verantwoordelijk blijft voor het besturen van het voertuig. Hoewel de passagier lachgasballonnen had aangereikt, bleef de bestuurder degene die het voertuig bestuurde, de snelheid bepaalde en besloot om lachgas te gebruiken.

Dat betekende dat de passagier zijn bescherming onder de WAM niet automatisch verloor. Op grond van artikel 6 Wet Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen kan een slachtoffer zijn schade rechtstreeks verhalen op de verzekeraar van het motorvoertuig dat bij het ongeval betrokken is.

Het hof oordeelde daarom dat de passagier nog steeds recht had om zijn schade te verhalen op de verzekeraar.

Eigen schuld volgens artikel 6:101 Burgerlijk Wetboek

Hoewel de passagier aanspraak kon maken op schadevergoeding, betekende dat niet dat zijn gedrag geen rol speelde. In het civiele aansprakelijkheidsrecht geldt namelijk dat een schadevergoeding kan worden verminderd wanneer het slachtoffer zelf heeft bijgedragen aan het ontstaan van de schade.

Deze regel is vastgelegd in artikel 6:101 Burgerlijk Wetboek, dat gaat over eigen schuld. Volgens dit artikel kan de rechter de schadevergoedingsplicht verminderen wanneer de schade mede het gevolg is van omstandigheden die aan het slachtoffer kunnen worden toegerekend.

Het hof stelde vast dat de passagier wist dat de bestuurder lachgas gebruikte tijdens het rijden. Bovendien had hij zelf een actieve rol gespeeld door de ballonnen te vullen en aan te reiken. Daarmee had hij bewust bijgedragen aan een gevaarlijke verkeerssituatie.

Om die reden oordeelde het hof dat er sprake was van eigen schuld.

Het niet dragen van een autogordel

Tijdens de procedure bleek ook dat de passagier geen autogordel droeg op het moment van het ongeval. Dit speelde een belangrijke rol bij de beoordeling van de omvang van de schade.

Het hof baseerde zich hierbij onder meer op het proces-verbaal van de politie, het schadebeeld van het voertuig en het type letsel dat de passagier had opgelopen. Deze factoren maakten volgens het hof aannemelijk dat de passagier inderdaad geen gordel droeg.

Het niet dragen van een autogordel kan leiden tot ernstiger letsel bij een botsing. Daarom wordt dit in letselschadezaken vaak meegenomen bij de beoordeling van eigen schuld. Ook in deze zaak vond het hof dat het ontbreken van een gordel had bijgedragen aan de ernst van het letsel.

De uiteindelijke schadeverdeling

De rechtbank had eerder geoordeeld dat de schade voor de helft voor rekening van de verzekeraar moest komen en voor de helft voor rekening van het slachtoffer.

Het gerechtshof kwam in hoger beroep tot een andere verdeling. Omdat de passagier zowel had meegewerkt aan het lachgasgebruik als geen autogordel droeg, vond het hof dat zijn aandeel in de schade groter was.

De uiteindelijke beslissing was dat de verzekeraar 40 procent van de schade moest vergoeden, terwijl 60 procent van de schade voor rekening van het slachtoffer bleef. Daarnaast moest de verzekeraar ook een deel van de proceskosten betalen. Het hof bepaalde dat de verzekeraar eveneens 40 procent van de kosten van de deelgeschilprocedure moest vergoeden.

Wat betekent deze uitspraak voor letselschade?

Deze uitspraak laat zien dat passagiers in veel gevallen beschermd blijven door de WAM-verzekering, zelfs wanneer zij zelf risicovol gedrag vertonen. Tegelijkertijd maakt de uitspraak duidelijk dat eigen schuld een grote invloed kan hebben op de hoogte van de schadevergoeding.

Wanneer een slachtoffer bewust instapt bij een bestuurder die onder invloed is of actief meewerkt aan gevaarlijk gedrag, kan de rechter besluiten dat een aanzienlijk deel van de schade voor rekening van het slachtoffer zelf blijft.

Ook praktische factoren zoals het dragen van een autogordel kunnen een belangrijke rol spelen bij de uiteindelijke schadeverdeling.

Juridisch advies bij letselschade

Heeft u letsel opgelopen bij een verkeersongeval waarbij alcohol, drugs of ander risicovol gedrag een rol speelde? Dan kan het lastig zijn om te bepalen of u recht heeft op schadevergoeding en hoe groot die vergoeding kan zijn.

Een ervaren letselschadejurist kan u helpen om uw rechten in kaart te brengen en uw schade te verhalen op de juiste partij. Bij Stipt letselschade kunt u terecht voor advies van gespecialiseerde letselschade-experts.

Via de website kunt u eenvoudig de Stipt Letselschade test doen. Met deze gratis test ontdekt u snel of u mogelijk recht heeft op een schadevergoeding en welke stappen u kunt nemen om uw letselschade te verhalen.