Het verschil tussen predispositie en pre-existentie bij letselschade

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

Een ongeluk kan plotseling uw leven veranderen. Of het nu gaat om een verkeersongeval, een bedrijfsongeval of een medische fout: als u door toedoen van een ander letselschade oploopt, heeft u recht op vergoeding van uw schade. Maar bij het vaststellen van de omvang van die schade speelt niet alleen het letsel dat u direct door het ongeval heeft opgelopen een rol. Ook uw medische voorgeschiedenis kan relevant zijn.

In de praktijk zien we vaak dat discussie ontstaat tussen slachtoffer en verzekeraar over de vraag of klachten verband houden met het ongeval of al eerder aanwezig waren. Daarbij worden twee begrippen veelvuldig gebruikt: predispositie en pre-existentie. Hoewel ze op elkaar lijken, is het verschil groot en heeft dit direct invloed op de hoogte van uw schadevergoeding.

Wat is predispositie?
Predispositie betekent dat iemand een bepaalde kwetsbaarheid of aanleg heeft om sneller dan anderen bepaalde klachten of ziektes te ontwikkelen. Deze aanleg hoeft vóór het ongeval nog geen klachten te hebben veroorzaakt. Het is dus een soort latente gevoeligheid die pas zichtbaar wordt wanneer er bijvoorbeeld een ongeluk plaatsvindt.

Een voorbeeld: u heeft een aangeboren rug afwijking die nooit voor problemen heeft gezorgd. Na een kop-staartbotsing ontstaan er echter ernstige rugklachten. Zonder de predispositie had u mogelijk minder of zelfs geen klachten ontwikkeld. Het ongeval heeft de klachten als het ware ‘geactiveerd’.

Juridisch gezien is van belang dat de aansprakelijke partij u moet nemen zoals u bent. Ook als u door uw predispositie ernstiger letsel oploopt dan iemand zonder die aanleg, komt de schade in beginsel volledig voor rekening van de veroorzaker.

Wat is pre-existentie?
Pre-existentie wordt vaak verward met predispositie, maar er is een belangrijk verschil. Van pre-existentie is sprake wanneer u al vóór het ongeval vergelijkbare klachten of beperkingen had. Het ongeval komt daar dan bovenop.

Een klassiek voorbeeld is iemand die al jaren kampt met heupklachten en vervolgens door een verkeersongeval opnieuw heupklachten ervaart. Het is dan de vraag in hoeverre de nieuwe klachten het gevolg zijn van het ongeval, of dat het gaat om een voortzetting of verergering van bestaande klachten.

Bij pre-existentie wordt de schadevergoeding vaak beperkt tot het deel van de klachten dat daadwerkelijk door het ongeval is veroorzaakt of verergerd. De rechter kan bijvoorbeeld bepalen dat de verzekeraar niet voor de volledige schade hoeft op te draaien, omdat een deel van de klachten ook zonder ongeval zou zijn ontstaan of blijven bestaan.

Het juridische kader: u wordt genomen zoals u bent
Het onderscheid tussen predispositie en pre-existentie speelt een centrale rol bij de schadeberekening. Het Nederlandse recht kent het uitgangspunt dat de aansprakelijke partij het slachtoffer moet accepteren in zijn bestaande toestand. Dat betekent dat ook een kwetsbaarheid of aanleg (predispositie) geen reden is om schadevergoeding te weigeren.

De Hoge Raad heeft dit meerdere malen bevestigd. Zo is bepaald dat als een slachtoffer door een bijzondere gevoeligheid meer schade lijdt dan normaal voorzienbaar zou zijn geweest, deze extra schade toch volledig moet worden vergoed. Dit wordt ook wel aangeduid met het adagium: de dader neemt het slachtoffer zoals hij is.

Bij pre-existentie ligt dit genuanceerder. Daar moet worden gekeken naar de hypothetische situatie: hoe zou het slachtoffer zich hebben ontwikkeld zonder het ongeval? Als duidelijk is dat klachten ook zonder ongeval op korte termijn zouden zijn ontstaan of gelijk zouden zijn gebleven, kan dit leiden tot een lagere schadevergoeding.

Praktijkvoorbeeld: whiplash en predispositie
Stel dat u betrokken raakt bij een kop-staartbotsing en u loopt een whiplash op. Uit medisch onderzoek blijkt dat uw nekwervels door een anatomische afwijking gevoeliger waren dan gemiddeld. De verzekeraar probeert te stellen dat uw klachten te wijten zijn aan uw medische achtergrond. Toch is dit een geval van predispositie: u had vóór het ongeval geen klachten. Omdat de klachten pas door het ongeluk zijn ontstaan, moet de schade volledig worden vergoed.

Een ander voorbeeld is iemand die al jaren rugklachten had en na een ongeluk een duidelijke verergering ervaart. Dit is een geval van pre-existentie. De schadevergoeding zal in dat geval beperkt zijn tot het deel dat aantoonbaar door het ongeval is verergerd.

Juridische hulp bij letselschade
Heeft u letselschade opgelopen en twijfelt u of er in uw situatie sprake is van predispositie of pre-existentie? Of merkt u dat de verzekeraar uw klachten onterecht toeschrijft aan een medische voorgeschiedenis? Dan is het verstandig om juridische hulp in te schakelen.

Bij Stipt Letselschade staan onze ervaren specialisten voor u klaar. Wij zorgen ervoor dat uw recht op een eerlijke schadevergoeding wordt veiliggesteld. U krijgt bij ons persoonlijke en praktische begeleiding, volledig kosteloos voor u.

Vul ons contactformulier in en wij vertellen u graag wat de kansen in uw zaak zijn en helpen u de schadevergoeding te krijgen waar u recht op heeft.