Het blokkeringsrecht in letselschadezaken: afsluiting of nieuw begin?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

Bij de afwikkeling van letselschade wordt vaak gebruikgemaakt van onafhankelijk medisch onderzoek. Zo’n expertise is bedoeld om duidelijkheid te krijgen over de aard, ernst en duurzaamheid van klachten na een ongeval. De bevindingen van de deskundige worden vastgelegd in een rapport dat doorgaans een belangrijke rol speelt bij de verdere schadeafhandeling.

Binnen dit kader heeft het slachtoffer een bijzonder recht: het zogenoemde blokkeringsrecht. Dit houdt in dat het slachtoffer het conceptrapport eerst mag inzien voordat het definitief wordt gemaakt en gedeeld met de medisch adviseur en de medisch adviseur van de wederpartij. Als het slachtoffer het oneens is met de inhoud, kan hij voorkomen dat het rapport wordt afgerond en verspreid. De vraag die in een recente uitspraak van het gerechtshof Amsterdam centraal stond, was wat de gevolgen zijn van zo’n blokkade. Is de zaak daarmee feitelijk geëindigd, of kan daarna alsnog een nieuw deskundigenonderzoek worden gevraagd?

De feiten achter het geschil
Het slachtoffer raakt in september 2011 betrokken bij een ernstig verkeersongeval. Terwijl hij op een scooter rijdt, wordt hij aangereden door een afslaande vrachtwagen. De verzekeraar van de vrachtwagen, Achmea, erkent aansprakelijkheid voor het ongeval en de daaruit voortvloeiende schade.

In de jaren na het ongeval ontwikkelt het slachtoffer psychische klachten, die volgens hem leiden tot beperkingen in het dagelijks functioneren. In overleg met de verzekeraar wordt afgesproken dat een onafhankelijk psychiatrisch onderzoek zal plaatsvinden. Partijen stemmen in met zowel de deskundige als de vraagstelling.

Het onderzoek vindt plaats in maart 2016. Enkele maanden later ontvangt het slachtoffer het conceptrapport van de psychiater, met de vraag of hij gebruik wil maken van zijn blokkeringsrecht. Wanneer een reactie uitblijft, stelt de deskundige het rapport definitief vast. Kort daarna laat hij weten ervan uit te gaan dat het rapport is geblokkeerd en sluit hij zijn dossier.

Van deskundigenrapport naar gerechtelijke procedure
Omdat er geen definitief rapport beschikbaar komt voor beide partijen, verzoekt het slachtoffer de rechtbank om een voorlopig deskundigenbericht te bevelen. Hij wil dat een andere psychiater wordt benoemd om opnieuw onderzoek te doen. Volgens het slachtoffer bevat het geblokkeerde rapport feitelijke onjuistheden en passages die hij niet heeft uitgesproken. Zijn medisch adviseur ondersteunt deze kritiek en wijst op meerdere inhoudelijke bezwaren.

De rechtbank wijst het verzoek af. Daarop gaat het slachtoffer in hoger beroep en vraagt opnieuw om benoeming van een nieuwe deskundige.

De beoordeling door het hof
Het gerechtshof stelt allereerst vast dat het slachtoffer bevoegd is om een medisch rapport te blokkeren. Of het rapport nu formeel door het slachtoffer zelf is tegengehouden of dat de deskundige dit heeft aangenomen, acht het hof niet doorslaggevend. Van belang is dat het slachtoffer in ieder geval duidelijk heeft gemaakt dat hij het rapport niet wilde laten verspreiden.

Vervolgens maakt het hof een belangrijk principieel punt. Het enkele gebruik van het blokkeringsrecht betekent niet automatisch dat een later verzoek om een nieuw deskundigenonderzoek moet worden afgewezen. Een dergelijke benadering zou het blokkeringsrecht feitelijk uithollen, omdat het slachtoffer daarmee de toegang tot de rechter zou verliezen.

Volgens het hof is dat onverenigbaar met het doel van het blokkeringsrecht, dat juist is bedoeld om de positie en privacy van het slachtoffer te beschermen.

De verplichting tot motiveren
Dat betekent echter niet dat een slachtoffer het blokkeringsrecht onbeperkt en zonder toelichting kan inzetten. Het hof benadrukt dat partijen zich tegenover elkaar moeten gedragen volgens de eisen van redelijkheid en billijkheid. Dat brengt mee dat het blokkeringsrecht niet willekeurig mag worden gebruikt.

Als een slachtoffer een rapport blokkeert, moet hij op begrijpelijke wijze uitleggen waarom. Het enkele feit dat de conclusies van de deskundige ongunstig uitpakken, is daarvoor onvoldoende. In deze zaak acht het hof de gegeven toelichting echter toereikend.

Op basis daarvan wijst het hof het verzoek toe en bepaalt dat een nieuwe psychiater zal worden benoemd om alsnog een onafhankelijk onderzoek te verrichten.

Waarom deze uitspraak bijzonder is
Tot deze uitspraak was de rechtspraak vaak streng voor slachtoffers die een deskundigenrapport blokkeerden. In eerdere zaken werd het blokkeren van een rapport regelmatig aangemerkt als het niet meewerken aan een door de rechter gelast onderzoek. Dat kon verstrekkende gevolgen hebben, zoals het afwijzen van vorderingen of het volledig voor rekening van het slachtoffer laten komen van de kosten van een nieuwe expertise.

Die lijn vond steun in oudere rechtspraak van de Hoge Raad, waarin werd geoordeeld dat het blokkeren van een rapport kan worden gezien als het frustreren van het deskundigenonderzoek.

Het hof Amsterdam doorbreekt met deze uitspraak die praktijk. Het maakt duidelijk dat het blokkeringsrecht niet automatisch leidt tot processuele sancties en dat een slachtoffer, mits hij zijn beslissing zorgvuldig motiveert, niet zijn recht verliest om een nieuw deskundigenonderzoek te vragen.

Vragen over het wettelijke recht van inzage en blokkering?
Hebt u vragen over het inzage- en blokkeringsrecht, medische expertises of uw positie in een letselschadeprocedure? Of twijfelt u over de inhoud van een deskundigenrapport? Dan is het verstandig om juridisch advies in te winnen bij onze specialisten.