Geld uit inzamelingsacties verrekenen met letselschade?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 4 minuten

Na een ernstig ongeval, geweldsincident of andere ingrijpende gebeurtenis komt er vaak een golf van solidariteit op gang. Familieleden, vrienden en soms zelfs onbekenden starten een inzamelingsactie om het slachtoffer of diens nabestaanden financieel te ondersteunen. Denk aan bijdragen voor medische kosten, inkomensverlies of de uitvaart van een dierbare. Deze betrokkenheid is hartverwarmend, maar roept tegelijkertijd een juridisch relevante vraag op: mag de aansprakelijke partij deze ontvangen donaties verrekenen met de schadevergoeding die zij moet betalen?

Met andere woorden: als u als slachtoffer geld ontvangt via crowdfunding of een andere inzamelingsactie, betekent dit dan dat de veroorzaker van de schade minder hoeft te betalen? Deze vraag is niet alleen theoretisch, maar komt in de praktijk regelmatig aan de orde. De Rechtbank Rotterdam heeft zich hierover expliciet uitgesproken en die uitspraak biedt belangrijke duidelijkheid voor slachtoffers van letselschade.

Het uitgangspunt in de wet: voordeelstoerekening
De wettelijke basis voor verrekening van voordeel met schade is te vinden in artikel 6:100 van het Burgerlijk Wetboek. Dit artikel bepaalt dat wanneer eenzelfde gebeurtenis voor de benadeelde zowel schade als voordeel oplevert, dit voordeel bij de vaststelling van de schade in aanmerking moet worden genomen, voor zover dit redelijk is. Die laatste woorden zijn erg belangrijk, want zij maken duidelijk dat verrekening geen automatisme is.

Hoewel de tekst van het artikel op het eerste gezicht eenvoudig lijkt, laat de praktijk zien dat de toepassing ervan genuanceerd is. De centrale vraag is steeds of het redelijk is dat een bepaald voordeel in mindering wordt gebracht op de schadevergoeding die de aansprakelijke partij moet betalen.

Jurisprudentie en het causale verband
Uit vaste rechtspraak volgt dat voor verrekening vereist is dat er een zogenoemd condicio-sine-qua-nonverband bestaat tussen de schadeveroorzakende gebeurtenis en het gestelde voordeel. Dat betekent dat het voordeel zonder die gebeurtenis niet zou zijn ontstaan. De Hoge Raad heeft dit onder meer bevestigd in het arrest van 8 juli 2016, bekend als TenneT/ABB.

Maar zelfs als aan dit causale verband is voldaan, betekent dit nog niet dat verrekening automatisch redelijk is. De redelijkheidstoets wordt verder ingevuld aan de hand van artikel 6:98 Burgerlijk Wetboek, dat ziet op de toerekening van schade naar redelijkheid. Daarbij wordt gekeken naar het verband tussen de schade en de gebeurtenis, de aard van de aansprakelijkheid en de aard van de schade.

Wat zegt de wetgever over redelijkheid?
Uit de parlementaire geschiedenis bij deze wetsartikelen blijkt dat de wetgever bewust ruimte heeft gelaten voor een belangenafweging. Naarmate een voordeel voortvloeit uit een vrijwillige prestatie van de benadeelde of van derden, zal verrekening minder snel redelijk zijn.

Ook speelt mee hoe nauw het voordeel samenhangt met de schade en of de aansprakelijke partij een ernstig verwijt kan worden gemaakt. Bij aansprakelijkheid buiten schuld kan verrekening eerder aan de orde zijn dan bij aansprakelijkheid op basis van schuld of opzettelijk handelen. Daarnaast wordt in de rechtspraak aangenomen dat verrekening vrijwel nooit redelijk is wanneer de aansprakelijkheid wordt gedekt door een aansprakelijkheidsverzekering.

Deze uitgangspunten zijn van groot belang bij de beoordeling van geld dat afkomstig is uit inzamelingsacties.

De uitspraak van de Rechtbank Rotterdam
In de zaak die voorlag bij de Rechtbank Rotterdam ging het om een veertienjarige jongen die slachtoffer werd van een openlijke geweldpleging.

Na het incident werd een geldinzamelingsactie gestart om het gezin te ondersteunen tijdens de zware periode die daarop volgde. De verdachte stelde zich op het standpunt dat de ontvangen donaties in mindering moesten worden gebracht op de vordering van de benadeelde partij.

De rechtbank ging hier niet in mee. Zij overwoog dat uitkeringen van derden die uit vrijgevigheid zijn gedaan in verband met de schade, in beginsel niet voor verrekening in aanmerking komen. Volgens de rechtbank was aannemelijk dat de donaties waren gedaan vanuit ideële motieven en dat het ging om onverplichte giften van betrokken burgers die het slachtoffer en zijn gezin wilden steunen. In een dergelijk geval achtte de rechtbank het niet redelijk om bij de vaststelling van de immateriële schade rekening te houden met deze donaties.

De conclusie was helder: de opbrengst van de geldinzamelingsactie werd niet verrekend en de aansprakelijke partij moest de volledige schade vergoeden.

Waarom deze benadering terecht is
Deze uitspraak is niet alleen juridisch juist, maar ook maatschappelijk en moreel verdedigbaar. Het zou immers ongerijmd zijn als niet het slachtoffer, maar de dader profiteert van de vrijgevigheid van derden. De mensen die geld doneren, doen dat met het expliciete doel het slachtoffer te helpen, niet om de aansprakelijke partij financieel te ontlasten.

Bovendien gaat het in dit soort zaken vaak om situaties waarin de aansprakelijke partij een ernstig verwijt kan worden gemaakt. Juist dan past geen terughoudendheid bij het opleggen van volledige schadevergoeding. Donaties zijn bedoeld als extra steun en mogen nooit worden gezien als een vervanging van de wettelijke verplichting tot schadevergoeding.

Wat betekent dit voor u?
Als u slachtoffer bent van een ongeval of incident en u ontvangt geld via een inzamelingsactie, hoeft u in de regel niet te vrezen dat dit bedrag wordt afgetrokken van uw letselschadevergoeding. De aansprakelijke partij blijft verantwoordelijk voor de volledige vergoeding van zowel materiële als immateriële schade. Dat biedt duidelijkheid en rust in een periode waarin u die hard nodig heeft.

Win deskundig advies in!
De juridische regels rondom letselschade, voordeelstoerekening en schadebegroting zijn ingewikkeld en sterk afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Een onjuiste benadering kan grote financiële gevolgen hebben. Deskundige begeleiding is daarom essentieel. Bij Stipt Letselschade kunt u rekenen op ervaren specialisten die uw belangen centraal stellen en ervoor zorgen dat u krijgt waar u recht op heeft. Heeft u vragen over letselschade of over de gevolgen van inzamelingsacties voor uw schadevergoeding? Neem gerust vrijblijvend contact met ons op. Wij denken graag met u mee.