Geen botsing nodig: aansprakelijkheid voor letsel door schrikreactie

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

Het klinkt misschien verrassend, maar u kunt aansprakelijk worden gehouden voor letselschade, zelfs als er geen directe botsing heeft plaatsgevonden. Dat blijkt uit een uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland van 21 mei 2025. Een vrouw viel van haar fiets nadat zij schrok van een plots opduikende elektrische step. Hoewel de step haar niet raakte, liep zij letsel op. De bestuurder van de step werd verantwoordelijk gehouden voor de schade.

Deze uitspraak laat zien dat aansprakelijkheid in het verkeer niet altijd draait om een aanrijding. Ook het veroorzaken van een gevaarlijke situatie kan voldoende zijn om schadeplicht te creëren.

Wat gebeurde er precies?
Op een herfstachtige dag in oktober 2021 fietste een vrouw over een smal woonerf in Utrecht. Bij een onoverzichtelijke kruising dook plots een elektrische step op. De step reed met flinke snelheid over het pad, waardoor de vrouw schrok, haar evenwicht verloor en ten val kwam. Ze liep daarbij letsel op. De bestuurder van de step bleef ongedeerd, maar voor de fietser had het incident ingrijpende gevolgen.

De standpunten van de betrokken partijen
Het slachtoffer stelde dat de bestuurder van de elektrische step aansprakelijk was voor de val en de daaruit voortvloeiende letselschade. De stepbestuurder was het hier niet mee eens en voerde aan dat hij haar niet had geraakt en zich aan de verkeersregels had gehouden. Volgens hem kon hij daarom niet verantwoordelijk worden gehouden.

De vrouw startte een procedure bij de rechtbank om haar schade vergoed te krijgen.

Hoe oordeelde de rechter?
De rechtbank onderzocht allereerst het type voertuig. De elektrische step bleek juridisch te kwalificeren als een motorvoertuig. Het ging om een niet-goedgekeurde step, die volgens de wet op dat moment niet in een uitzonderingscategorie viel. Met een snelheid tot 25 km/u en een motorvermogen van 350 Watt valt de step in de categorie bromfiets.

Artikel 185 van de Wegenverkeerswet 1994 beschermt kwetsbare verkeersdeelnemers, zoals fietsers, wanneer zij betrokken raken bij een ongeval met een motorvoertuig. Voor de toepassing van dit artikel is geen botsing vereist; het is voldoende dat de motorvoertuigbestuurder een situatie veroorzaakt waardoor de zwakkere verkeersdeelnemer schade lijdt.

Geen overmacht
Vervolgens onderzocht de rechter of de stepbestuurder zich kon beroepen op overmacht. Overmacht betekent dat de bestuurder geen enkel verwijt kan worden gemaakt en dat het ongeval volledig buiten zijn verantwoordelijkheid valt. De bestuurder voerde aan dat hij de fietser niet had zien aankomen, de snelheid niet excessief was en er geen direct contact was geweest.

De rechtbank oordeelde anders. Getuigenverklaringen toonden aan dat de step te hard reed voor het smalle en onoverzichtelijke pad. Juist op zulke plekken wordt verwacht dat een bestuurder zijn snelheid aanpast en extra voorzichtig is. Omdat de bestuurder dit naliet, kon hij zich niet beroepen op overmacht. De volledige schadevergoedingsplicht bleef daardoor bij hem.

Geen eigen schuld bij het slachtoffer
Het is mogelijk dat een slachtoffer gedeeltelijk zelf verantwoordelijk wordt gehouden voor de schade. Dit kan bijvoorbeeld wanneer hij of zij een verkeersfout maakt of onvoldoende oplettend is. In dit geval reed de vrouw rustig en normaal, zonder gevaarlijke manoeuvres. Zij had de step niet kunnen zien aankomen en deed niets wat als een fout zou kunnen worden aangemerkt. Het eigen schuld-verweer van de stepbestuurder hield daarom geen stand.

De rechtbank legde de volledige schadevergoedingsplicht bij de bestuurder van de elektrische

Juridisch advies
De kern van deze uitspraak ligt in artikel 185 van de Wegenverkeerswet 1994. Dit artikel biedt bescherming aan kwetsbare verkeersdeelnemers en legt de aansprakelijkheid bij de bestuurder van een motorvoertuig, tenzij overmacht of ernstige verkeersfouten van het slachtoffer aantoonbaar zijn. Wilt u advies over een soortgelijke situatie of heeft u vragen over het verhalen van letselschade? Onze experts staan klaar om u bij te staan.