Gedwongen verhuizen na letselschade: wie draagt de kosten?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 4 minuten

Een ongeval kan niet alleen grote lichamelijke gevolgen hebben, maar ook ingrijpende veranderingen in het dagelijks leven veroorzaken. Soms is de woning waarin iemand woont na een ongeval simpelweg niet meer geschikt. Denk aan trappen die niet meer te nemen zijn, smalle doorgangen of een indeling die het gebruik van hulpmiddelen onmogelijk maakt. De vraag die dan al snel opkomt: wie betaalt de kosten van een noodzakelijke verhuizing?

In een uitspraak van de Rechtbank Midden Nederland stond deze vraag centraal. Het ging om een slachtoffer dat door letsel niet langer zelfstandig in zijn woning kon functioneren. De aansprakelijkheid voor het ongeval was erkend, maar partijen verschilden van mening over de oplossing voor het woonprobleem en vooral over de financiering daarvan.

Het ongeval en de gevolgen
Het ongeval vond plaats op 9 maart 2007 en betrof een aanrijding tussen twee fietsers. Het slachtoffer liep daarbij ernstig knieletsel op, bestaande uit kraakbeenschade. De tegenpartij was verzekerd en de verzekeraar erkende zonder voorbehoud de aansprakelijkheid voor het ontstaan van het ongeval.

Het letsel had blijvende gevolgen. Het linkerbeen van het slachtoffer bleef grotendeels in gestrekte stand staan. Binnen de woning maakte hij gebruik van krukken en een rollator; buitenshuis was hij aangewezen op een rolstoel of scootmobiel. Deze hulpmiddelen maakten zelfstandig wonen steeds lastiger. Met name het gebruik van krukken en een rollator was fysiek zwaar en leidde tot extra belasting.

Een trippelstoel zou een beter hulpmiddel zijn, maar de bestaande woning – een twee-onder-een-kapwoning met tuin – was daarvoor ongeschikt. De woning kon niet eenvoudig rolstoeltoegankelijk worden gemaakt. Daarmee diende zich een lastige vraag aan: aanpassen of verhuizen?

Onderzoek naar woonmogelijkheden
Om duidelijkheid te krijgen, schakelden partijen gezamenlijk een onafhankelijk adviesbureau in. Dit bureau kreeg de opdracht te onderzoeken of de bestaande woning geschikt gemaakt kon worden voor het slachtoffer en, als dat niet mogelijk was, welke alternatieven passend zouden zijn.

De conclusie was helder: de huidige woning kon niet op een verantwoorde manier worden aangepast. Daarnaast bracht het bureau verschillende andere woningen in kaart die wél geschikt of aanpasbaar zouden zijn. Daarbij werd ook gekeken naar aankoopprijzen en noodzakelijke verbouwingskosten.

Het probleem zat echter niet alleen in de praktische haalbaarheid, maar vooral in de financiële mogelijkheden. Het slachtoffer beschikte niet over voldoende middelen om zelfstandig een andere, passende woning aan te kopen.

Geen overeenstemming: naar de rechter
Tussen het slachtoffer en de verzekeraar werd geen overeenstemming bereikt over de vraag of – en in hoeverre – de verzekeraar moest bijdragen aan de aankoop van een nieuwe woning. Daarop stapte het slachtoffer naar de rechter.

Het slachtoffer vroeg de rechtbank onder meer om vast te stellen dat de verzekeraar:

• ervoor moet zorgen dat hij daadwerkelijk een passende of passend te maken woning kan verkrijgen;
• de noodzakelijke financiële middelen moet verschaffen om die woning te kunnen aankopen en bewonen;
• niet van hem kan verlangen dat hij genoegen neemt met een appartement, ook niet als dat appartement technisch geschikt kan worden gemaakt.

De verzekeraar stelde zich daartegenover op het standpunt dat verhuizen naar een appartement een redelijk alternatief was. Volgens haar paste dit beter binnen de financiële mogelijkheden van het slachtoffer. Wel was de verzekeraar bereid de kosten van noodzakelijke woningaanpassingen te vergoeden, maar niet bij te dragen aan de aankoop zelf.

Het uitgangspunt: volledige schadevergoeding
De rechtbank maakte in haar oordeel eerst duidelijk welk juridisch uitgangspunt geldt. Wanneer aansprakelijkheid vaststaat, moet de benadeelde zoveel mogelijk worden gebracht in de situatie waarin hij zou hebben verkeerd zonder het ongeval. Dit volgt uit vaste rechtspraak van de Hoge Raad.

Dat betekent dat niet mag worden volstaan met een oplossing die leidt tot een verslechtering van de levenssituatie van het slachtoffer.

Is een appartement een redelijke oplossing?
Volgens de rechtbank was dat hier niet het geval. Het slachtoffer woonde vóór het ongeval in een twee-onder-een-kapwoning met tuin. Alleen al daarom vond de rechtbank dat een appartement geen gelijkwaardig alternatief was. Een verhuizing naar een appartement zou een duidelijke achteruitgang betekenen in woongenot en leefruimte.

De rechtbank oordeelde dan ook dat de verzekeraar niet kon verlangen dat het slachtoffer genoegen zou nemen met een appartement, zelfs als dat appartement medisch gezien passend gemaakt kon worden. Een geschikte woning moest in ieder geval vergelijkbaar zijn met de oorspronkelijke woonsituatie, waaronder een woning met tuin.

Financiële haalbaarheid: wie vult het gat?
Vaststond dat het slachtoffer moest verhuizen en dat de verzekeraar verplicht was de schade te vergoeden. Maar hoe moest worden omgegaan met het feit dat het slachtoffer financieel niet in staat was een passende woning te kopen?

De rechtbank oordeelde dat dit financiële tekort niet voor rekening van het slachtoffer mocht blijven. Als van de verzekeraar niet zou worden verlangd dat zij hierin voorziet, zou dat betekenen dat het slachtoffer feitelijk niet kan verhuizen. Dat zou in strijd zijn met het beginsel van volledige schadevergoeding.

De rechtbank gaf daarbij een praktische oplossing. In plaats van het uitkeren van een vast bedrag – waarvan de hoogte op dat moment nog niet goed te bepalen was – achtte de rechtbank het redelijk dat de verzekeraar een garantstelling zou afgeven aan een hypotheekverstrekker. Op die manier kon het slachtoffer een hogere lening krijgen dan op basis van zijn eigen financiële situatie mogelijk was, zonder dat de verzekeraar direct een concreet bedrag hoefde over te maken.

Juridisch advies?
Wanneer letselschade ertoe leidt dat uw woning niet langer geschikt is, komt er veel op u af. De discussie met een verzekeraar over verhuizen, aanpassen of financieren is vaak complex en emotioneel belastend. Verzekeraars sturen daarbij regelmatig aan op de goedkoopste oplossing, terwijl die niet altijd recht doet aan uw situatie.

De experts van Stipt Letselschade hebben ruime ervaring met letselschadezaken waarin wonen, aanpassingen en verhuizing een rol spelen. Zij denken mee over haalbare oplossingen en treden namens u in overleg met de aansprakelijke partij. Heeft u vragen over letselschade of twijfelt u of u krijgt waar u recht op heeft? Tijdig juridisch advies kan het verschil maken.