De exhibitieplicht: uw recht op inzage in bewijsstukken

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

Wanneer u betrokken bent in een juridische procedure, kan het voorkomen dat u weet dat er bewijs bestaat, maar dat dit bewijs niet in uw bezit is. Denk bijvoorbeeld aan videobeelden, medische dossiers of rapportages van experts. Juist in dat soort situaties biedt artikel 843a van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering uitkomst. Dit artikel legt de zogenoemde exhibitieplicht vast: het recht om inzage, een afschrift of een uittreksel van stukken te vorderen die zich bij de wederpartij of een derde bevinden.

Dit recht is in de praktijk vaak cruciaal, omdat een partij zonder deze informatie niet in staat zou zijn om haar vordering of verweer te onderbouwen. Toch is het recht op inzage niet onbeperkt. De wetgever heeft strikte voorwaarden geformuleerd die moeten worden nageleefd om misbruik te voorkomen.

Wanneer artikel 843a van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering?

Stel: u bent bekend met de inhoud van een schriftelijk bewijsstuk of u weet zeker dat een bepaald document of opname bestaat, maar u heeft dit niet zelf in handen. Wilt u dat stuk toch gebruiken in een procedure, dan kunt u de rechter verzoeken om de wederpartij te verplichten dit te overleggen. Dit doet u door een beroep te doen op artikel 843a Rv.

De wet stelt daarbij drie cumulatieve voorwaarden:

• U moet een rechtmatig belang hebben bij inzage, een afschrift of een uittreksel;
• Het verzoek moet betrekking hebben op bepaalde bescheiden;
• Er moet sprake zijn van een rechtsbetrekking waarin u partij bent.

Wordt aan één van deze voorwaarden niet voldaan, dan zal de rechter uw verzoek afwijzen.

Rechtmatig belang: waarom het stuk nodig is
De eerste voorwaarde is dat u een rechtmatig belang heeft. Dit betekent dat u de gevraagde informatie nodig heeft om uw standpunt te onderbouwen of u te kunnen verweren. Het gaat dus niet om een vrijblijvend verzoek, maar om een situatie waarin het bewijsstuk daadwerkelijk noodzakelijk is voor uw procespositie.

Een voorbeeld: stel dat u letselschade heeft opgelopen bij een verkeersongeval en de verzekeraar van de tegenpartij weigert aansprakelijkheid te erkennen. U vermoedt dat er een proces-verbaal of getuigenverklaring bestaat waarin de toedracht duidelijk wordt omschreven. Zonder dat stuk staat u zwak in de procedure. In dat geval is er een duidelijk rechtmatig belang aanwezig.

Bepaalde bescheiden: geen ‘fishing expedition’
De tweede voorwaarde is dat het verzoek betrekking moet hebben op bepaalde bescheiden. Dit betekent dat u concreet moet kunnen aangeven welk document, bestand of beeldmateriaal u wilt ontvangen. U mag dus niet zomaar in de hoop op nuttige informatie alle documenten van de wederpartij opeisen. Zulke zogenoemde fishing expeditions zijn niet toegestaan.

Het begrip bescheiden is overigens breed. Het gaat niet alleen om schriftelijke documenten, maar ook om digitale bestanden, foto’s, camerabeelden, geluidsopnamen of andere gegevensdragers. Denk aan een black box uit een voertuig of camerabeelden uit een winkel.

Rechtsbetrekking: u moet partij zijn
Ten slotte geldt de eis dat er sprake moet zijn van een rechtsbetrekking waarin u partij bent. Met andere woorden: de stukken moeten verband houden met de juridische verhouding waarin u en de wederpartij zich tot elkaar verhouden. Alleen dan kunt u aanspraak maken op de inzage. Bovendien moet de partij bij wie de stukken zich bevinden, deze ook daadwerkelijk in bezit hebben of redelijkerwijs ter beschikking kunnen stellen.

Een praktijkvoorbeeld: camerabeelden na een busongeval
In letselschadezaken komt de exhibitieplicht regelmatig aan bod. Stel dat u als passagier letsel oploopt tijdens een busrit. U houdt de busmaatschappij aansprakelijk voor de schade, maar deze ontkent elke verantwoordelijkheid. Vaak baseren zij dit verweer op camerabeelden die in de bus zijn gemaakt. De beelden zelf worden echter niet met u gedeeld.

Het gevolg is dat uw zaak wordt vertraagd en bemoeilijkt. U kunt het verweer van de wederpartij immers niet beoordelen, laat staan weerleggen. U heeft in zo’n geval een duidelijk rechtmatig belang bij de inzage van de beelden. Bovendien gaat het om concreet te identificeren bescheiden – namelijk de filmopnames – en is er sprake van een rechtsbetrekking tussen u en de busmaatschappij. Als de beelden niet vrijwillig worden verstrekt, kan een beroep op artikel 843a van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering noodzakelijk zijn om uw belangen veilig te stellen.

Misbruik voorkomen
Hoewel de exhibitieplicht een krachtig middel is, moet u er zorgvuldig mee omgaan. Het doel is het verkrijgen van bewijs dat relevant is voor uw zaak, niet het opvragen van allerlei documenten in de hoop dat er iets bruikbaars tussen zit. De rechter zal streng toetsen of uw verzoek voldoet aan de wettelijke voorwaarden.

Juridische hulp bij uw letselschadezaak
Heeft u letselschade opgelopen en vermoedt u dat de wederpartij cruciale documenten of beelden achterhoudt? Dan is het verstandig om tijdig een deskundige jurist in te schakelen.

Bij Stipt Letselschade staan onze ervaren specialisten voor u klaar. Wij begrijpen dat u behoefte heeft aan een persoonlijke en praktische aanpak. Samen bekijken wij welke bewijsstukken nodig zijn en hoe wij die het beste kunnen verkrijgen, zodat uw zaak een zo sterk mogelijke basis heeft.

Wilt u weten wat uw mogelijkheden zijn? Neem gerust contact en vul ons contactformulier in. Het eerste advies is altijd kosteloos. Wij zetten ons in voor de vergoeding waar u recht op heeft.