Botst een scooter op een fiets: wanneer is er sprake van overmacht?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

In het verkeer gebeurt het regelmatig dat twee partijen achteraf een totaal andere lezing hebben van hetzelfde ongeval. Dat was ook het geval in een nog recente procedure voor de rechtbank Amsterdam. Een scooterrijder kwam ten val toen hij een fietser probeerde te ontwijken. De vraag die centraal stond: kon de scooterrijder zich beroepen op overmacht?

Het incident: een donkere avond en een onoverzichtelijke kruising
Op 2 maart 2023, rond kwart voor negen ’s avonds, reed de scooterrijder over een weg waar verkeer van rechts voorrang heeft. Op datzelfde moment naderde een fietser van links. Volgens de scooterrijder voerde zij geen licht. Hij remde hard om een botsing te voorkomen, week uit en ging onderuit. Daarbij brak hij zijn onderbeen.

Beide betrokkenen beschreven het moment van het ongeval verschillend. De scooterrijder gaf aan dat de fietser doorreed zonder hem te zien. De fietser zei juist dat zij voor de kruising stopte, vanwege het slechte zicht door een hoekpand, en dat de scooter te hard kwam aanrijden. Zij was ervan overtuigd dat zij bewust had gekeken voordat zij wilde oversteken, maar dat de scooter harder reed dan zij had verwacht.

Omdat de verzekeraar van de fietser slechts 40% van de schade wilde vergoeden, legde de scooterrijder de zaak voor aan de rechter.

Wat vroegen partijen aan de rechtbank?
De scooterrijder stelde dat de volledige aansprakelijkheid bij de fietser lag. Zij zou hem geen voorrang hebben gegeven, zonder verlichting hebben gereden en te hard hebben gefietst. Zelf zou hij niets fout hebben gedaan: hij reed volgens eigen zeggen met aangepaste snelheid en mocht erop vertrouwen dat geen verkeer van links kwam. Hij meende dat hij zich in een echte overmachtssituatie bevond en vroeg om volledige schadevergoeding, inclusief een voorschot van € 15.000,00.

De fietser betwistte dat zij zich onzorgvuldig had gedragen. Zij stelde dat zij wel degelijk stopte om zicht te krijgen op de kruising, en dat de scooterrijder juist te snel naderde. Volgens haar had hij meer snelheid moeten minderen, gelet op de onoverzichtelijkheid van de plek. Het feit dat de scooterrijder onderuitging, was volgens haar het gevolg van zijn eigen hoge snelheid en zijn paniekreactie.

De kern van de zaak: wanneer is er sprake van overmacht?
De rechter moest beoordelen of de scooterrijder zich terecht op overmacht beriep. Overmacht in het verkeer wordt slechts aangenomen als een bestuurder in het geheel geen verwijt kan worden gemaakt. Daarbij moet een bestuurder altijd rekening houden met fouten van anderen—want niemand houdt zich in het verkeer voortdurend exact aan de regels.

Ook de situatie ter plaatse speelde een rol: de kruising was niet volledig overzichtelijk, en de scooterrijder kende deze plek goed. Hij wist dat fietsers daar soms onverwacht opdoken. Dat maakte dat hij extra alert en anticiperend had moeten rijden.

Het oordeel: geen overmacht
De rechter concludeerde dat, zelfs als de versie van de scooterrijder zou worden gevolgd, overmacht niet aannemelijk was. De fietser had wellicht fouten gemaakt, maar die waren volgens de rechtbank niet zó onverwacht dat de scooterrijder daar geen rekening mee had hoeven houden.

Omdat de kruising onoverzichtelijk was, had hij zijn snelheid dusdanig moeten aanpassen dat hij kon stoppen als er tóch iemand op de kruising verscheen. Dat had hij niet voldoende gedaan. Daarmee viel hem een verwijt te maken.

Het gevolg: het beroep op overmacht slaagde niet.

Waarom deze uitspraak van belang is
Deze uitspraak laat opnieuw zien dat overmacht in het verkeer voor een gemotoriseerde bestuurder zelden wordt aangenomen. Zelfs wanneer een andere weggebruiker een fout maakt, blijft deze verplicht te anticiperen op onvoorziene situaties en minder oplettende anderen.

Bent u betrokken geweest bij een verkeersongeval en wilt u weten welke rechten u heeft? Wij helpen u graag bij het bepalen van uw positie en het verhalen van uw schade. Neem gerust contact met ons op. Wilt u direct weten waar u mogelijk recht op heeft, dan kunt u de letselschadetest van Stipt Letselschade invullen.