Bezoeker valt over elektrabuizen: is de bouwmarkteigenaar aansprakelijk?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

Een bouwmarkt is een omgeving waar klanten met grote voorwerpen rondlopen, zich vaak niet volledig kunnen concentreren op de vloer en waar producten regelmatig tijdelijk op een andere plek liggen dan waar ze gebruikelijk staan (of horen). Daardoor is er een reële kans op ongelukken. Maar wanneer is de eigenaar van een bouwmarkt aansprakelijk voor letselschade die een bezoeker oploopt? In een zaak die het hof Den Haag in september 2022 behandelde, stond deze vraag centraal.

Dit gebeurde er in de bouwmarkt
Op 1 september 2018 bezocht een klant een vestiging van Hornbach. Tijdens zijn bezoek wilde hij afrekenen en liep hij met een grote zak vissenvoer in zijn armen richting de kassa. Vlak voor hem in de rij had een andere klant een aantal grijze elektrabuizen op de grond gelegd. Deze buizen lagen in het verlengde van de kassarij, op een grijze vloer. Daardoor vielen ze nauwelijks op.

Doordat de man zijn armen vol had, kon hij de vloer voor zich niet goed zien. Hij stapte op de buizen, verloor zijn evenwicht en kwam ten val. Hierbij liep hij letsel op aan zijn rechterheup en arm. Vervolgens stelde hij Hornbach aansprakelijk voor zijn schade op grond van artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek. Volgens hem had Hornbach een gevaarlijke situatie laten voortbestaan, iets wat voorkomen had kunnen worden.

Het weerwoord van Hornbach
Hornbach wees elke vorm van aansprakelijkheid af. De keten stelde dat het leggen van buizen op de vloer door een klant geen onveilige situatie opleverde waarvoor het personeel had moeten ingrijpen. Medewerkers kregen volgens Hornbach dagelijks instructies om gevaarlijke situaties – zoals gladde vloeren of gevallen voorwerpen – te herkennen en op te lossen. In dit geval ging het echter om buizen die bewust door een klant op de grond waren gelegd. Daarom vond Hornbach dat het personeel niet hoefde te handelen.

Hoe wordt juridisch beoordeeld of een situatie gevaarlijk is?
De Kelderluik-criteria worden gehanteerd om te bekijken or er onrechtmatig is gehandeld. Die criteria zijn afgeleid van een bekende uitspraak van de Hoge Raad. Hierbij draait het onder meer om de volgende vragen:

• Hoe groot is de kans dat iemand onoplettend of onvoorzichtig zal zijn;
• Hoe groot is de kans op het ontstaan van een ongeval;
• Hoe ernstig kunnen de gevolgen zijn;
• Hoe haalbaar is het om maatregelen te nemen om het gevaar te voorkomen.

Zo oordeelde de rechtbank
De Rechtbank Rotterdam stelde vast dat er inderdaad sprake was van een gevaarlijke situatie. Doordat de buizen op de grond lagen, ontstond er een risico dat klanten zouden struikelen. Volgens de rechtbank hadden medewerkers de klant die de buizen had neergelegd moeten aanspreken of op z’n minst de situatie moeten signaleren en oplossen. Daarmee had Hornbach volgens de rechtbank het slachtoffer blootgesteld aan een groter risico dan redelijkerwijs acceptabel is. De keten werd daarom aansprakelijk gesteld.

Wel werd geoordeeld dat het slachtoffer zelf ook een aandeel had in het ontstaan van het ongeval. Omdat hij zijn zicht op de vloer had belemmerd door een grote zak in zijn armen te houden, en geen gebruik had gemaakt van een winkelmand of -kar, was hij minder oplettend dan van een gemiddelde klant mag worden verwacht. Daarom moest hij 25% van de schade zelf dragen op grond van artikel 6:101 BW (eigen schuld).

Zo verliep het hoger beroep
Hornbach legde zich niet neer bij het oordeel van de rechtbank en ging in hoger beroep. Het hof ging grotendeels mee in het oordeel van de rechtbank. Het risico dat klanten richting de kassa onvoldoende oplettend zijn, is volgens het hof juist groot. Klanten kijken vaak naar reclameborden, andere schappen of kiezen nog snel een kassa uit. In combinatie met het dragen van grote of onhandige voorwerpen is het risico op struikelen dan ook reëel. De buizen waren slecht zichtbaar en doordat ze kunnen rollen zijn ze Bovendien waren de elektrabuizen grijs, net als de vloer, waardoor ze nauwelijks opvielen. Ook was het gevaar extra groot doordat buizen kunnen rollen zodra iemand erop stapt.

Volgens het hof had het personeel eenvoudig kunnen ingrijpen. De herkomst van de buizen – of ze nu vielen of werden neergelegd – maakte daarbij niet uit. Hornbach had ook duidelijker moeten toezien op naleving van de eigen huisregels, zoals het gebruik van winkelmanden en het verbod om producten op de grond te leggen. Daarvoor had de winkel bijvoorbeeld extra borden kunnen plaatsen en actief toezicht kunnen houden.

Het hof oordeelde overigens net als de rechtbank dat het slachtoffer voor een kwart zelf verantwoordelijk was voor het ontstaan van het ongeval.

Wat betekent dit voor ondernemers en hun klanten?
Ondernemers kunnen niet passief vertrouwen op huisregels maar moeten deze ook actief handhaven. Signalering, toezicht en heldere instructies aan personeel zijn geen overbodige luxe. Voor klanten geldt dat ook van hen oplettendheid wordt verwacht. Eigen schuld kan in veel gevallen leiden tot een korting op de schadevergoeding.

Vragen over aansprakelijkheid of letselschade?
Bent u slachtoffer van een ongeval in een winkel en twijfelt u of de exploitant aansprakelijk is? Of wilt u als ondernemer weten waar uw verantwoordelijkheden precies liggen? Dan raden wij u aan contact op te nemen met een van onze experts. Wij helpen u graag met het beoordelen van uw situatie en het verhalen of afhandelen van schade.