Arbeidsongeval in een onvoorziene situatie: hoe ver reikt de zorgplicht van de werkgever?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

Een arbeidsongeval kan iedereen overkomen, ook in situaties die op het eerste gezicht niet gevaarlijk lijken. De wet biedt werknemers vergaande bescherming wanneer zij tijdens hun werkzaamheden letsel oplopen. Werkgevers hebben een zware zorgplicht om ongevallen te voorkomen. Maar wat als een ongeval ontstaat in een situatie die vooraf niet direct als risicovol werd gezien? En hoe zit het als de werknemer zelf verantwoordelijk is voor veiligheid op de werkvloer? Over deze vragen boog de Rechtbank Rotterdam zich in een uitspraak van 24 juli 2020. Die uitspraak laat zien hoe ver de zorgplicht van de werkgever reikt.

De feiten: letsel tijdens een reflexhandeling
In deze zaak ging het om een onderneming die pannenkoeken produceert. De werknemer werkte als technisch projectleider en had binnen het bedrijf ook taken op het gebied van veiligheid. Tijdens werkzaamheden aan nieuwe afzuigkappen in de productieruimte ontstond een gevaarlijke situatie. Een collega dreigde van een hoogwerker te vallen. De werknemer probeerde hem instinctief op te vangen. Daarbij struikelde hij en raakte met zijn hand de onderrand van een nieuw geplaatste afzuigkap.

Die rand was scherper dan bij de oude afzuigkappen en bovendien nog niet afgewerkt. Het gevolg was ernstig handletsel, waaronder beschadiging van een pees, een zenuw en een bloedvat. De werknemer moest twee operaties ondergaan en volgde daarna een langdurig revalidatietraject. Hij stelde zijn werkgever aansprakelijk voor de geleden schade.

Onderzoek naar de toedracht van het arbeidsongeval
Na het ongeval werd onderzoek gedaan naar de toedracht. Daaruit bleek dat de werknemer in een reflex handelde om een collega te beschermen. De afzuigkap had een metalen rand van ongeveer twee millimeter dik die nog niet was ontdaan van bramen. De scherpe snijrand sneed dwars door de veiligheidshandschoen en de duim van de werknemer heen. Opvallend was dat de werkgever later diezelfde dag de randen alsnog heeft geschuurd om deze minder scherp te maken.

Het juridische geschil: wie draagt de verantwoordelijkheid?
Partijen verschilden van mening over de aansprakelijkheid. De werknemer startte daarom een deelgeschilprocedure en verzocht de rechter om vast te stellen dat de werkgever aansprakelijk was op grond van artikel 7:658 Burgerlijk Wetboek. Volgens de werknemer stond vast dat het ongeval plaatsvond tijdens de uitoefening van zijn werkzaamheden en was er geen sprake van opzet of bewuste roekeloosheid. Daarmee rustte de bewijslast op de werkgever om aan te tonen dat hij aan zijn zorgplicht had voldaan.

De werkgever voerde aan dat de scherpe rand zich op circa 1,90 meter hoogte bevond en dat het niet voorzienbaar was dat werknemers hiermee in aanraking zouden komen. Daarnaast stelde de werkgever dat juist deze werknemer zelf verantwoordelijk was voor veiligheid op de werkvloer en dat er veiligheidshandschoenen beschikbaar waren gesteld.

Het oordeel van de rechtbank
De rechtbank stelde voorop dat de zorgplicht van de werkgever zeer ver gaat. Op grond van artikel 7:658 lid 1 Burgerlijk Wetboek moet de werkgever de werkplek en de gebruikte middelen zo inrichten dat werknemers zoveel mogelijk worden beschermd tegen ongevallen. Daarbij hoort ook het geven van duidelijke instructies en het houden van toezicht.

Volgens de rechtbank was de enkele hoogte van de afzuigkap onvoldoende om te concluderen dat geen aanvullende veiligheidsmaatregelen nodig waren. Het was niet ondenkbaar dat werknemers, bijvoorbeeld tijdens werkzaamheden of schoonmaak, met hun handen of hoofd de onderrand zouden raken. Dat gold temeer nu langere werknemers zelfs hun hoofd tegen de afzuigkap konden stoten.

De rechter oordeelde dat van de werkgever verwacht mocht worden dat hij de nieuwe afzuigkappen vooraf inspecteerde en zo nodig eenvoudige maatregelen nam, zoals het afwerken of afschuren van scherpe randen. Dat het ongeval niet direct voorzienbaar was, deed daar niet aan af. Juist door dergelijke eenvoudige maatregelen had het risico op letsel kunnen worden voorkomen.

Ook het verweer over de veiligheidshandschoenen hield geen stand. De werkgever had niet gesteld dat het dragen van handschoenen verplicht was gesteld of gecontroleerd werd. Bovendien waren de handschoenen ongeschikt voor het fijnere werk dat werd verricht. Tot slot maakte de rechtbank korte metten met het argument dat de werknemer zelf verantwoordelijk was voor veiligheid. De zorgplicht voor een veilige werkomgeving kan niet worden uitbesteed aan een werknemer, ook niet als die werknemer formeel belast is met veiligheidstaken.

De rechtbank concludeerde dat de werkgever niet alles had gedaan wat redelijkerwijs van hem verwacht mocht worden om het arbeidsongeval te voorkomen. Daarmee had hij zijn zorgplicht geschonden en was hij aansprakelijk voor de door de werknemer geleden letselschade. De gevraagde verklaring voor recht werd toegewezen.

Juridisch advies bij een arbeidsongeval
Heeft u tijdens uw werk een ongeval gehad en twijfelt u of uw werkgever aansprakelijk is? Dan is het verstandig om juridisch advies bij onze letselschadespecialisten in te winnen. Arbeidsongevallen hebben vaak grote gevolgen, niet alleen lichamelijk maar ook financieel en emotioneel. Een gespecialiseerde letselschadejurist kan beoordelen of uw werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden en kan u begeleiden bij het verhalen van uw schade, terwijl de arbeidsrelatie zo veel mogelijk intact blijft.