Werkgeversaansprakelijkheid kent grenzen: geen aansprakelijkheid voor ongeval in het Rad des Doods

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 3 minuten

Een ernstig ongeval tijdens een circusvoorstelling roept al snel de vraag op wie verantwoordelijk is voor de schade. Is de organisator van het evenement aansprakelijk wanneer een artiest tijdens een gevaarlijke act gewond raakt? In een uitspraak van de rechtbank Noord-Holland stond precies die vraag centraal. De uitkomst laat zien dat werkgeversaansprakelijkheid niet onbeperkt kan worden opgerekt en dat niet iedere opdracht gever automatisch verantwoordelijk is voor de veiligheid van zelfstandigen.

Ernstig ongeval tijdens circusvoorstelling

De zaak draaide om een circusartiest die tijdens een uitvoering van het bekende Rad des Doods ten val kwam en daarbij ernstig letsel opliep. De artiest trad op tijdens een kerstcircus in Haarlem en voerde de act uit met eigen materialen, samen met zijn eigen artiestengroep.

De organisator van het evenement hield zich voornamelijk bezig met de promotie van het circus en de verkoop van toegangskaarten. De inhoudelijke organisatie van de voorstellingen en de selectie van de acts waren ondergebracht bij een andere partij. Toch stelde de gewonde artiest de organisator aansprakelijk voor zijn schade.

Volgens de artiest had de organisator een zorgplicht voor zijn veiligheid en kon deze daarom op grond van artikel 7:658 lid 4 van het Burgerlijk Wetboek verantwoordelijk worden gehouden voor de gevolgen van het ongeval.

Wanneer geldt werkgeversaansprakelijkheid voor zelfstandigen?

Werkgevers zijn verplicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving voor hun werknemers. Deze verplichting is vastgelegd in artikel 7:658 BW. Onder bepaalde omstandigheden kan deze bescherming ook gelden voor personen die niet in loondienst zijn, zoals zzp’ers, freelancers of andere zelfstandigen.

Daarvoor moet wel aan specifieke voorwaarden zijn voldaan. De werkzaamheden moeten onderdeel vormen van de bedrijfsuitoefening van de opdrachtgever en de uitvoerende persoon moet voor zijn veiligheid in belangrijke mate afhankelijk zijn van die opdrachtgever.

In de praktijk betekent dit dat gekeken wordt naar de feitelijke situatie. Heeft de opdrachtgever invloed op de werkzaamheden? Geeft hij instructies? Heeft hij zeggenschap over de werkomstandigheden en veiligheidsmaatregelen? Pas wanneer daarvan sprake is, kan aansprakelijkheid in beeld komen.

Waarom wees de rechter de vordering af?

De rechtbank oordeelde dat de artiest onvoldoende had aangetoond dat de organisator verantwoordelijk was voor zijn veiligheid. Uit de feiten bleek juist dat de organisator nauwelijks betrokken was bij de uitvoering van de circusacts.

De selectie van de artiesten, de inrichting van de voorstelling en het gebruik van materialen lagen volledig bij andere partijen.

Ook had de organisator geen zeggenschap over de wijze waarop de act werd uitgevoerd. De artiesten werkten zelfstandig en maakten gebruik van hun eigen apparatuur.

De rechter maakte daarbij een treffende vergelijking. Wanneer een festivalorganisator een artiest programmeert, betekent dit nog niet dat die organisator verantwoordelijk is voor de inhoud van de show of de uitvoering daarvan. Een concertorganisator bepaalt immers niet hoe een artiest optreedt, welke veiligheidsmaatregelen worden getroffen of hoe het podium wordt ingericht. Die verantwoordelijkheid ligt doorgaans bij de artiest en zijn team.

Volgens de rechtbank gold hetzelfde voor het circusongeval. De organisator stond te ver af van de feitelijke werkzaamheden om als materiële werkgever te kunnen worden aangemerkt.

Goede onderbouwing is essentieel

De uitspraak laat daarnaast zien hoe belangrijk een goede juridische onderbouwing is. Wie een beroep doet op werkgeversaansprakelijkheid moet kunnen aantonen waarom een opdrachtgever verantwoordelijk zou zijn voor de werkomstandigheden.

In deze zaak ontbraken concrete feiten waaruit bleek dat de organisator invloed had op de veiligheid van de artiest. Ook argumenten die pas tijdens de zitting werden aangevoerd, waaronder de stelling dat extra veiligheidsmatten hadden kunnen worden geplaatst, bleken onvoldoende om de aansprakelijkheid alsnog te onderbouwen.

Voor een succesvolle aansprakelijkstelling zijn algemene aannames niet genoeg. De rechter verwacht een duidelijke en goed onderbouwde uitleg van de feitelijke rol en verantwoordelijkheid van de betrokken partijen.

Werkgeversaansprakelijkheid is geen algemeen vangnet

Deze uitspraak toont aan dat artikel 7:658 lid 4 BW geen automatische bescherming biedt aan iedere zelfstandige die tijdens werkzaamheden letsel oploopt. De vraag is altijd of de opdrachtgever daadwerkelijk invloed had op de uitvoering van het werk en verantwoordelijk was voor de veiligheid van de werker.

Wanneer die invloed ontbreekt, zal een beroep op werkgeversaansprakelijkheid vaak stranden. Iedere situatie vraagt daarom om een zorgvuldige juridische beoordeling van de feiten en de onderlinge verhoudingen tussen de betrokken partijen.

Juridisch advies

Heeft u letsel opgelopen tijdens uw werk, als zelfstandige of in loondienst, en twijfelt u of een opdrachtgever of werkgever aansprakelijk kan worden gehouden? Dan is deskundig juridisch advies belangrijk. De specialisten van Stipt Letselschade beoordelen graag uw situatie en brengen uw mogelijkheden in kaart.

Wilt u weten of u recht heeft op een schadevergoeding? Doe dan vrijblijvend de gratis letselschadetest of neem contact op met een van onze ervaren letselschadespecialisten.