Weinig voorkomende werkzaamheden en de instructieplicht van de werkgever

Door: André Rotte
Leestijd: 3 minuten

Wanneer u als werknemer een arbeidsongeval overkomt, rijst vaak de vraag of uw werkgever daarvoor aansprakelijk is. In het bijzonder bij werkzaamheden die niet dagelijks worden uitgevoerd, bestaat daarover regelmatig discussie. Een arrest van het Gerechtshof ’s-Hertogenbosch van 15 oktober 2019 laat zien dat juist bij dit soort incidentele werkzaamheden de zorg- en instructieplicht van de werkgever zwaar weegt.

In deze blog leest u wat deze uitspraak betekent voor werkgevers en werknemers en wanneer een werkgever tekortschiet in zijn verplichtingen op grond van het arbeidsrecht.

De zorgplicht van de werkgever in het arbeidsrecht
De wettelijke basis voor werkgeversaansprakelijkheid bij arbeidsongevallen is te vinden in artikel 7:658 Burgerlijk Wetboek. Dit artikel verplicht de werkgever om de werkplek, arbeidsmiddelen en werkomstandigheden zo in te richten dat de werknemer zijn werk veilig kan uitvoeren. Daarbij hoort ook het geven van duidelijke instructies en het treffen van passende veiligheidsmaatregelen.

Lijdt een werknemer schade tijdens de uitoefening van zijn werkzaamheden, dan is de werkgever in beginsel aansprakelijk, tenzij hij kan aantonen dat hij aan deze zorgplicht heeft voldaan of dat sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid aan de kant van de werknemer.

De feiten: ongeval tijdens onderhoudswerkzaamheden
In deze zaak was de werknemer al jarenlang in dienst als touringcarchauffeur. Op eigen verzoek verrichtte hij daarnaast sinds enkele jaren ook onderhoudswerkzaamheden. Op een dag voerde hij werkzaamheden uit op het dak van een touringcar, op een hoogte van ongeveer 3,7 meter. Om het dak te bereiken maakte hij gebruik van een uitschuifbare ladder die door de werkgever beschikbaar was gesteld.

Bij het afdalen van de ladder kwam de werknemer ten val. Er waren geen getuigen van het ongeval. Vast stond wel dat hij daarbij ernstig letsel opliep aan de hak van zijn rechtervoet, met langdurige gevolgen.

Onderzoek Inspectie SZW en oordeel van de rechtbank
Enkele maanden na het ongeval stelde de toenmalige Inspectie SZW een onderzoek in. De inspectie concludeerde dat sprake was van een ongelukkige samenloop van omstandigheden en dat het ongeval niet redelijkerwijs door de werkgever voorkomen had kunnen worden. Er werd geen boete opgelegd.

De werknemer stelde vervolgens zijn werkgever civielrechtelijk aansprakelijk. Hij voerde aan dat hij onvoldoende instructies had gekregen voor het werken op hoogte, dat de ladder niet gekeurd was en dat er geen valbeveiliging was toegepast. De kantonrechter oordeelde echter dat de werkgever zijn zorgplicht niet had geschonden en wees de vordering af.

Het oordeel van het gerechtshof: instructies waren noodzakelijk
In hoger beroep kwam het gerechtshof tot een ander oordeel. Het hof stelde vast dat de werknemer schade had geleden tijdens zijn werk en dat geen sprake was van opzet of bewuste roekeloosheid. Daarmee lag de bewijslast bij de werkgever om aan te tonen dat hij zijn zorgplicht was nagekomen.

Volgens het hof was doorslaggevend dat de werkzaamheden op hoogte slechts incidenteel voorkwamen. Juist dat maakte dat de werkgever telkens specifieke veiligheidsinstructies had moeten geven. Het werken op bijna vier meter hoogte bracht een duidelijk valrisico met zich mee. Dat de werkgever beschikte over een takelinstallatie met valbescherming was onvoldoende, zolang niet werd uitgelegd wanneer en hoe deze gebruikt moest worden.

Of de ladder technisch voldeed aan alle veiligheidseisen, hoefde het hof niet eens vast te stellen. Het ontbreken van concrete instructies was al voldoende om te concluderen dat de zorgplicht was geschonden.

Geen RI&E en geen opleiding: zorgplicht niet nagekomen
Het hof hechtte er ook belang aan dat in de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie geen aandacht was besteed aan werken op hoogte. Daarnaast erkende de werkgever dat geen specifieke opleiding of cursus was aangeboden. Daarmee werd duidelijk dat er geen structureel veiligheidsbeleid was voor deze werkzaamheden.

Het feit dat de Inspectie SZW geen overtreding had vastgesteld, maakte dit niet anders. Het hof benadrukte dat een inspectieonderzoek een ander doel heeft dan het beoordelen van civielrechtelijke aansprakelijkheid.

Het gerechtshof vernietigde daarom het vonnis van de rechtbank en verklaarde dat de werkgever aansprakelijk was voor de schade van de werknemer.

Wat betekent dit voor u als werknemer of werkgever?
Deze uitspraak laat zien dat de zorgplicht van de werkgever ver reikt. Ook bij werkzaamheden die slechts af en toe worden uitgevoerd, moet u als werkgever actief nadenken over risico’s, instructies en toezicht. Het uitgangspunt is niet hoe vaak een taak voorkomt, maar hoe gevaarlijk deze kan zijn.

Voor u als werknemer betekent dit dat u niet snel wordt geacht zelf verantwoordelijk te zijn voor veiligheidsrisico’s, zeker niet als duidelijke instructies ontbreken. Bij een arbeidsongeval kan het daarom zinvol zijn om juridisch advies in te winnen over de aansprakelijkheid van uw werkgever.

Juridisch advies bij arbeidsongevallen
Heeft u letsel opgelopen tijdens uw werk en twijfelt u of uw werkgever zijn zorgplicht is nagekomen? Of wilt u als werkgever weten waar u juridisch aan moet voldoen om aansprakelijkheid te voorkomen? Onze specialisten in letselschade helpen u graag verder.

U kunt vrijblijvend contact opnemen met onze experts voor een beoordeling van uw situatie of direct een eerste inschatting maken via onze letselschadetest.