Elektrische fiets en een 11-jarige fietser: wanneer zijn ouders aansprakelijk voor een verkeersongeval?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 4 minuten

Elektrische fietsen zijn niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Waar zij jarenlang vooral populair waren onder ouderen, kiezen tegenwoordig ook steeds meer kinderen voor een e-bike. Die ontwikkeling roept nieuwe juridische vragen op. Wat gebeurt er wanneer een minderjarige op een elektrische fiets een verkeersongeval veroorzaakt? En in hoeverre zijn de ouders daarvoor aansprakelijk?

Een uitspraak van de rechtbank Amsterdam laat zien dat de beantwoording van die vragen minder vanzelfsprekend is dan op het eerste gezicht lijkt. Niet alleen de verkeersfouten van het kind spelen een rol, maar ook het type elektrische fiets, de leeftijd van de bestuurder en zelfs de keuzes die ouders vooraf hebben gemaakt.

De feiten

Op 9 juni 2022 vond in Amsterdam een verkeersongeval plaats tussen een 11-jarige jongen op een elektrische fiets en een bestuurder van een bestelauto. De automobilist stelde dat de jongen geen voorrang had verleend en bovendien aanzienlijk harder reed dan een reguliere elektrische fiets mag rijden. Volgens hem betrof het een opgevoerde Ouxi V5, die snelheden van 35 tot 38 kilometer per uur kon bereiken. Als dat juist zou zijn, zou de fiets niet langer als gewone fiets, maar als motorrijtuig moeten worden aangemerkt.

Dat onderscheid is juridisch van groot belang. Bestuurders van een gewone fiets worden in het aansprakelijkheidsrecht namelijk als kwetsbare verkeersdeelnemers beschermd. Voor bestuurders van een motorrijtuig geldt die bijzondere bescherming niet.

De ouders van de jongen betwistten dat sprake was van een opgevoerde fiets. Volgens hen was de gashendel gedeactiveerd en bedroeg de maximale snelheid 25 kilometer per uur. Daarmee voldeed de fiets aan de Nederlandse regelgeving voor elektrische fietsen.

Is de elektrische fiets een gewone fiets of een motorrijtuig?

De rechtbank moest eerst vaststellen hoe de betreffende elektrische fiets juridisch moest worden gekwalificeerd.

Vast stond dat het type Ouxi V5 beschikt over een gashendel en dat de maximale snelheid via software kan worden aangepast. Daarnaast werd de fiets commercieel aangeboden met de mogelijkheid om snelheden tot ongeveer 35 à 38 kilometer per uur te behalen. Een dergelijke uitvoering is op de openbare weg niet toegestaan en zou in juridische zin eerder als bromfiets of motorrijtuig moeten worden beschouwd.

In deze procedure bleek echter dat de betreffende fiets op de Nederlandse markt was geleverd met een uitgeschakelde gashendel en een maximale snelheid van 25 kilometer per uur. De automobilist kon niet bewijzen dat de fiets ten tijde van het ongeval daadwerkelijk sneller reed of technisch was aangepast.

Omdat degene die zich beroept op een opgevoerde fiets daarvan ook het bewijs moet leveren, concludeerde de rechtbank dat de jongen juridisch moest worden aangemerkt als bestuurder van een gewone fiets.

Verkeersfouten, maar geen volledige aansprakelijkheid

Hoewel de rechtbank vaststelde dat de jongen verkeersfouten had gemaakt, betekende dit niet dat alle schade voor zijn rekening kwam.

In het Nederlandse verkeersrecht genieten fietsers en voetgangers een bijzondere bescherming tegenover gemotoriseerd verkeer. Deze bescherming is neergelegd in artikel 185 van de Wegenverkeerswet 1994. Ook wanneer een fietser zelf een verkeersfout maakt, blijft een automobilist in veel gevallen gedeeltelijk aansprakelijk, tenzij sprake is van overmacht.

Van overmacht was in deze zaak geen sprake. Van een automobilist mag worden verwacht dat hij rekening houdt met onverwacht verkeersgedrag van kwetsbare verkeersdeelnemers, en in het bijzonder van jonge kinderen. De rechtbank oordeelde daarom dat een deel van de schade voor rekening van de bestuurder van de bestelauto moest blijven.

Op basis van de gemaakte verkeersfouten verdeelde de rechtbank de aansprakelijkheid aanvankelijk op 80 procent voor de jongen en 20 procent voor de automobilist.

De billijkheidscorrectie

Daarmee was de beoordeling echter nog niet afgerond. Vervolgens paste de rechtbank de zogenoemde billijkheidscorrectie toe.

Bij deze correctie wordt niet uitsluitend gekeken naar de verkeersfouten, maar ook naar andere omstandigheden die een andere schadeverdeling rechtvaardigen. De jonge leeftijd van de fietser speelde daarbij een belangrijke rol.

De rechtbank kwam uiteindelijk tot het oordeel dat de ouders slechts de helft van de schade van de automobilist hoefden te vergoeden. Daarbij woog mee dat het ging om een elfjarig kind dat deelnam aan het verkeer op een elektrische fiets die zonder trapondersteuning een snelheid van 25 kilometer per uur kon bereiken.

Opvallend is dat de rechtbank ook expliciet aandacht besteedde aan de verantwoordelijkheid van de ouders. Zij hadden immers besloten een elektrische fiets voor hun zoon aan te schaffen en hem zonder direct toezicht aan het verkeer deel te laten nemen. Volgens de rechtbank hadden zij moeten beseffen dat het gebruik van een relatief snelle elektrische fiets door een kind van elf jaar extra risico’s met zich brengt.

Juist die omstandigheden maakten het volgens de rechtbank redelijk dat de ouders uiteindelijk 50 procent van de schade dienden te vergoeden.

Wat betekent deze uitspraak?

De uitspraak laat zien dat de populariteit van elektrische fietsen ook nieuwe aansprakelijkheidsvragen oproept. Niet iedere elektrische fiets is juridisch hetzelfde. De technische eigenschappen van de fiets kunnen bepalend zijn voor de vraag welke verkeersregels gelden en welke bescherming een bestuurder geniet.

Daarnaast bevestigt de uitspraak dat jonge fietsers nog altijd een bijzondere positie innemen binnen het aansprakelijkheidsrecht. Zelfs wanneer een minderjarige een duidelijke verkeersfout maakt, betekent dit niet automatisch dat de volledige schade voor zijn rekening of die van zijn ouders komt.

Tegelijkertijd maakt de rechtbank duidelijk dat ook ouders een eigen verantwoordelijkheid dragen. Wanneer zij een jong kind laten deelnemen aan het verkeer op een relatief snelle elektrische fiets, kan dat gevolgen hebben voor de uiteindelijke schadeverdeling.

Juridisch advies

Bent u betrokken geraakt bij een verkeersongeval met een elektrische fiets en twijfelt u over de aansprakelijkheid? Of wilt u weten welke gevolgen een verkeersongeval heeft voor u of uw kind? Onze specialisten in letselschade en aansprakelijkheidsrecht beoordelen graag uw situatie en adviseren u over uw juridische mogelijkheden.

Wilt u snel weten waar u aan toe bent? Doe vrijblijvend onze gratis letselschadetest of neem contact op met één van onze specialisten voor persoonlijk juridisch advies.