De schuldvraag bij een aanrijding tijdens de rijles: wie is verantwoordelijk?

Door: André Rotte
Leestijd: 3 minuten

Iedere leerling die autorijles volgt, weet dat er altijd iets mis kan gaan — zelfs met een rijinstructeur naast u die kan ingrijpen. Verkeerssituaties zijn soms onvoorspelbaar en een ongeluk zit in een klein hoekje. Hoe zit het eigenlijk wanneer er tijdens rijles een aanrijding van achteren plaatsvindt? Wie draait dan op voor de schade? De leerling, de rijinstructeur of de bestuurder van de andere auto? Een nog vrij recente uitspraak van de rechtbank biedt duidelijkheid.

De situatie: een stilgevallen lesauto
September 2021, aan het einde van de afrit Tiel-West van de A15 zat een leerling in de lesauto van zijn autorijschool met de rijinstructeur naast zich. Ze wachtten voor een rood verkeerslicht. Toen het licht op groen sprong, liet de leerling de auto rustig optrekken. Na een paar meter sloeg de motor plotseling af, waardoor de lesauto stilviel. De automobilist die achter hen reed, reageerde te laat en reed achter op de stilstaande lesauto. Zowel de leerling als de rijinstructeur liepen hierdoor letsel op.

Op het eerste gezicht lijkt de zaak duidelijk: degene die achterop reed is verantwoordelijk. Toch dacht de verzekeraar van de achteroprijdende auto daar anders over.

De discussie: gedeeltelijke schuld?
De verzekeraar stelde dat de lesauto zelf had bijgedragen aan het ontstaan van de aanrijding en dat daarom slechts vijftig procent van de schade hoefde te worden vergoed.
Daarbij voerde de verzekeraar verschillende argumenten aan:

• De lesauto was plotseling stilgevallen tijdens het optrekken, waardoor het risico op een botsing toenam.
• Het stil laten staan van een auto op de rijbaan is volgens de verzekeraar in strijd met de verkeersregels.
• Het uitvallen van de motor zou een gevaar zettende situatie hebben gecreëerd voor achterliggers.
• De leerling had volgens het vlotheidsbeginsel in het verkeer niet voldoende vlot opgetrokken.
• Omdat de rijinstructeur juridisch wordt beschouwd als feitelijke bestuurder van de lesauto, moest ook hem een verwijt worden gemaakt.

De tegenargumenten van leerling en instructeur
De leerling en zijn instructeur waren het daar uiteraard niet mee eens. Zij stelden dat de volledige aansprakelijkheid lag bij de bestuurder die achterop was gereden. Hun redenering was helder: het is algemeen bekend dat bij het optrekken van stilstand, bijvoorbeeld bij een verkeerslicht, de motor soms kan afslaan. Dat geldt niet alleen voor leerlingen, maar ook voor ervaren bestuurders. Juist bij een lesautomoet een andere weggebruiker daar extra rekening mee houden. De achteroprijdende automobilist had zijn afstand en snelheid beter moeten aanpassen aan het gedrag van de lesauto. Door dit niet te doen, had hij onvoldoende geanticipeerd op een voorzienbare verkeerssituatie.

Het oordeel van de rechtbank
De rechtbank deelde dit standpunt en wees de redenering van de verzekeraar resoluut van de hand. Volgens de rechter was er geen sprake van gevaar zettend of verwijtbaar gedrag aan de kant van de leerling of de rijinstructeur.

De rechtbank benadrukte dat het regelmatig voorkomt dat een auto bij het optrekken kort stilvalt of afslaat. Dat kan verschillende oorzaken hebben — van een menselijke fout bij het schakelen tot een klein technisch probleem.

Daarom moeten andere bestuurders altijd rekening houden met de mogelijkheid dat de voorliggende auto niet direct doorrijdt. Van een oplettende automobilist mag worden verwacht dat hij bij het optrekken voldoende afstand houdt en zijn snelheid afstemt op die van de auto vóór hem.

De rechter ging zelfs nog verder: degene die achterop rijdt, moet ervoor zorgen dat de afstand tussen beide voertuigen groter wordt bij het optrekken dan tijdens het stilstaan voor het verkeerslicht. Alleen zo kan veilig worden gereageerd op onverwachte vertragingen of stilvallen van de voorligger.

Daarnaast wees de rechtbank erop dat het algemeen bekend is dat leerlingen tijdens de rijles minder soepel rijden. Zij trekken vaak wat trager op, schakelen onregelmatig en hebben soms moeite met de controle over de auto. Juist daarom is extra voorzichtigheid van achterliggers geboden.

Op basis van al deze overwegingen besloot de rechtbank dat de volledige schade van zowel de leerling als de rijinstructeur moest worden vergoed door de verzekeraar van de achteroprijdende auto.

De betekenis van deze uitspraak
Deze uitspraak bevestigt wat eigenlijk vanzelfsprekend zou moeten zijn: bij een achterop aanrijding ligt de schuld in principe bij de bestuurder die achterop rijdt. Alleen in zeer uitzonderlijke situaties kan dat anders zijn — bijvoorbeeld als de voorligger zonder enige reden plots remt of gevaarlijk gedrag vertoont.

Een auto waarvan de motor afslaat bij het optrekken, zeker een lesauto, valt daar niet onder. De zaak benadrukt bovendien dat lesauto’s een bijzondere positie hebben in het verkeer. Andere bestuurders moeten alert zijn op het feit dat een leerling nog lerende is en dus fouten kan maken. Juist daarom is het essentieel om extra afstand te houden en defensief te rijden.

Juridische hulp
Heeft u als rijinstructeur, leerling of verkeersdeelnemer letsel opgelopen bij een aanrijding en wilt u weten waar u recht op heeft? Neem gerust vrijblijvend contact met ons. Onze letselschadespecialisten helpen u graag om de aansprakelijkheid helder vast te stellen en uw schade volledig vergoed te krijgen.