Bestuurder of inzittende? Nieuwe uitspraak van het Hof van Justitie over WAM-dekking

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 4 minuten

Na een verkeersongeval is vaak snel duidelijk wie het slachtoffer is. Minder duidelijk is echter of de schade ook daadwerkelijk door een verzekering wordt vergoed. Vooral bij eenzijdige verkeersongevallen ontstaan regelmatig discussies over de vraag of de verplichte motorrijtuigenverzekering dekking biedt.

In een uitspraak van het Hof van Justitie EU 12 februari 2026, C‑490/24 (Stichting Koskea/Nationale Nederlanden) stond precies deze vraag centraal. De zaak draaide om een ernstig ongeval waarbij een inzittende plotseling ingreep in de besturing van een voertuig door de handrem aan te trekken. Hierdoor ontstond een ongeval met ernstige gevolgen voor de bestuurder.

De kernvraag was juridisch bijzonder interessant: kan een bestuurder zijn hoedanigheid van bestuurder verliezen wanneer een inzittende de controle over het voertuig beïnvloedt? En heeft de bestuurder in dat geval recht op dekking onder de verplichte WAM-verzekering die schade van de bestuurder uitsluit?

De feiten: ingrijpen van een inzittende

De zaak speelde zich af na een ongeval met een personenbusje van een voetbalvereniging. De bestuurder reed met ongeveer 70 kilometer per uur toen een inzittende, die achter in het voertuig zat, plotseling aan de handrem trok. Het voertuig raakte daardoor in een slip en botste tegen meerdere objecten.

De gevolgen waren ernstig. De bestuurder liep zwaar letsel op en een andere inzittende kwam om het leven. Het voertuig was verzekerd voor wettelijke aansprakelijkheid onder de WAM en daarnaast was een schadeverzekering voor inzittenden afgesloten.

De bestuurder stelde de verzekeraar aansprakelijk voor zijn schade. Volgens hem was hij op het moment van het ongeval feitelijk niet meer degene die het voertuig bestuurde, omdat een inzittende door het aantrekken van de handrem de controle over het voertuig had overgenomen.

De verzekeraar wees de claim echter af. Volgens de verzekeraar bleef de bestuurder juridisch gezien bestuurder van het voertuig en viel zijn schade daarom niet onder de verplichte WAM-dekking.

De kern van het juridische probleem

De discussie draait om artikel 12 lid 1 van Richtlijn 2009/103/EG, de Europese richtlijn die de verplichte motorrijtuigenverzekering regelt.

Volgens deze bepaling moet de verplichte verzekering de schade dekken van inzittenden van een voertuig, met uitzondering van de bestuurder. Het doel van deze regeling is vooral om slachtoffers van verkeersongevallen bescherming te bieden.

Het probleem in deze zaak was dat de bestuurder stelde dat hij door het ingrijpen van de inzittende feitelijk zijn rol als bestuurder had verloren. Als dat zou kloppen, zou hij mogelijk onder de categorie “inzittende” vallen en dus recht hebben op schadevergoeding.

Het oordeel van het Hof van Justitie

Het Hof van Justitie van de Europese Unie gaf een duidelijk antwoord op deze vraag. Volgens het Hof blijft de persoon die achter het stuur zit en het voertuig bestuurt juridisch gezien de bestuurder, ook wanneer een inzittende op enig moment ingrijpt in de besturing van het voertuig.

Het ingrijpen van een inzittende, bijvoorbeeld door het aantrekken van de handrem of het vastpakken van het stuur, verandert dus niet automatisch de juridische rol van de bestuurder.

Daarmee bevestigde het Hof dat de bestuurder in beginsel buiten de dekking van de verplichte aansprakelijkheidsverzekering valt. De verplichte verzekering is namelijk primair bedoeld om derden en inzittenden te beschermen, niet de bestuurder zelf.

Het onderscheid tussen bestuurder en inzittende

Volgens het Hof is het onderscheid tussen bestuurder en inzittende een fundamenteel onderdeel van het Europese systeem van motorrijtuigenverzekeringen.

De bestuurder is degene die het voertuig bestuurt, zich achter het stuur bevindt en de rijrichting bepaalt. Inzittenden zijn personen die in het voertuig worden vervoerd maar het voertuig zelf niet besturen.

Dit onderscheid is belangrijk omdat de Europese regels voor verplichte motorrijtuigenverzekering juist zijn ontworpen om derden en passagiers te beschermen tegen de risico’s van gemotoriseerd verkeer.

Wanneer een bestuurder eenvoudig zijn status zou kunnen verliezen door het handelen van een passagier, zou dat volgens het Hof leiden tot rechtsonzekerheid en het verzekeringssysteem ondermijnen.

De rol van nationaal recht

Interessant is dat het Hof ook benadrukt dat de Europese regels alleen betrekking hebben op de verplichte verzekeringsdekking. De vraag wie uiteindelijk aansprakelijk is voor het ongeval en hoe groot de schadevergoeding is, wordt in principe bepaald door het nationale recht van de lidstaten.

Dit betekent dat een inzittende die ingrijpt in de besturing van een voertuig mogelijk wel civielrechtelijk aansprakelijk kan zijn voor de schade op grond van een onrechtmatige daad. Maar dat staat los van de vraag of de verplichte motorrijtuigenverzekering de schade van de bestuurder moet vergoeden.

De Europese richtlijn verplicht verzekeraars dus niet om schade van de bestuurder te vergoeden, zelfs niet wanneer een passagier een directe rol speelt bij het ontstaan van het ongeval.

Wat betekent deze uitspraak voor letselschade?

Deze uitspraak heeft belangrijke gevolgen voor letselschadezaken na verkeersongevallen. Allereerst bevestigt het arrest dat de verplichte WAM-verzekering primair is bedoeld om derden en passagiers te beschermen. Bestuurders vallen in principe buiten deze bescherming. Daarnaast laat de uitspraak zien dat de juridische rol van bestuurder niet snel verandert. Zelfs wanneer een passagier tijdelijk invloed uitoefent op de besturing van een voertuig, blijft degene achter het stuur juridisch gezien bestuurder. Tot slot maakt het arrest duidelijk dat de civiele aansprakelijkheid en de verzekeringsdekking geen communicerende vaten zijn. Iemand kan aansprakelijk zijn voor een ongeval zonder dat de verplichte verzekering alle schade dekt.

Juridisch advies bij letselschade

Na een verkeersongeval kan het lastig zijn om te bepalen wie aansprakelijk is en welke verzekering de schade moet vergoeden.

De experts van Stipt Letselschade helpen u graag bij het beoordelen van uw situatie en het verhalen van uw schade. Via de website kunt u eenvoudig de gratis letselschade test doen.

Goed juridische advies kan bepalend zijn voor het verkrijgen van een passende schadevergoeding. Daarom is het verstandig om na een ongeval tijdig juridisch advies in te winnen.