Bakfiets versus snorscooter: wanneer heeft een fietser recht op volledige schadevergoeding?

Door: Lisa Fluit
Leestijd: 4 minuten

Een botsing tussen een fietser en een gemotoriseerd voertuig leidt vaak tot letsel en schade. In zulke situaties wordt regelmatig aangenomen dat de fietser automatisch recht heeft op volledige schadevergoeding. Het Nederlandse verkeersrecht biedt fietsers inderdaad een sterke bescherming, maar die bescherming kent grenzen.

Een uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland laat zien dat een fietser niet altijd aanspraak kan maken op volledige vergoeding van de schade. Zelfs wanneer de bestuurder van het gemotoriseerde voertuig aansprakelijkheid erkent, kan de uiteindelijke schadevergoeding lager uitvallen. In deze zaak stond de vraag centraal of een slachtoffer na een botsing tussen een elektrische bakfiets en een snorscooter recht had op 100% schadevergoeding, of dat de vergoeding beperkt bleef tot 50%.

Het ongeval

Het ongeval vond plaats op 5 april 2023 op een kruispunt. Een vrouw reed op een elektrische bakfiets waarin haar kind zat. Op dat moment was ze zwanger. Op het kruispunt kwam zij in botsing met een snorscooter. Door de aanrijding liep de vrouw lichamelijke klachten op. Zij kreeg onder meer last van hoofdpijn, duizeligheid en concentratieproblemen. Volgens haar hadden deze klachten grote gevolgen voor haar dagelijks functioneren en haar werkzaamheden als zelfstandig ondernemer. Zij stelde dat plannen om haar onderneming uit te breiden daardoor niet konden doorgaan.

De verzekeraar van de snorscooter erkende dat de bestuurder aansprakelijk was voor het ongeval. Toch ontstond er discussie over de omvang van de schadevergoeding. Volgens de verzekeraar had de vrouw zelf ook een verkeersfout gemaakt. Daarom zou slechts de helft van de schade voor vergoeding in aanmerking komen. De vrouw was het hier niet mee eens en startte een deelgeschilprocedure bij de rechtbank.

Juridisch kader: bescherming van fietsers

Bij een botsing tussen een fietser en een gemotoriseerd voertuig geldt een bijzonder beschermingsregime. Artikel 185 van de Wegenverkeerswet bepaalt dat de bestuurder van een gemotoriseerd voertuig in beginsel aansprakelijk is voor de schade van een niet-gemotoriseerde verkeersdeelnemer, zoals een fietser. Dit artikel is bedoeld om kwetsbare verkeersdeelnemers extra bescherming te bieden. Fietsers en voetgangers lopen immers meer risico op letsel wanneer zij betrokken raken bij een aanrijding met een motorvoertuig.

Toch betekent deze bescherming niet automatisch dat een fietser altijd recht heeft op volledige schadevergoeding. Wanneer een fietser zelf een verkeersfout maakt die bijdraagt aan het ontstaan van het ongeval, kan de schade worden verdeeld. Dat volgt uit artikel 6:101 van het Burgerlijk Wetboek, waarin de regeling van eigen schuld is vastgelegd. De Hoge Raad heeft daarbij bepaald dat een fietser in dit soort situaties in ieder geval recht behoudt op minimaal 50% van de schadevergoeding.

De beoordeling van de rechtbank

De rechtbank moest in deze zaak beoordelen in welke mate beide verkeersdeelnemers hebben bijgedragen aan het ontstaan van het ongeval. Deze beoordeling wordt in jargon ook wel de causale verdeling genoemd. Daarbij wordt gekeken naar de gedragingen van beide partijen en de vraag in hoeverre deze hebben geleid tot de botsing.

Volgens de verzekeraar had de vrouw geen voorrang verleend aan de snorscooter. De vrouw zelf stelde dat zij geen verkeersfout had gemaakt en dat het ongeval volledig te wijten was aan de snorscooterbestuurder. Op basis van de beschikbare rapporten en verklaringen kwam de rechtbank tot een ander oordeel. De rechter stelde vast dat de vrouw inderdaad voorrang had moeten verlenen en dat zij dat niet had gedaan. Daarmee heeft zij volgens de rechtbank in belangrijke mate bijgedragen aan het ontstaan van het ongeval.

Tegelijkertijd trof ook de bestuurder van de snorscooter een verwijt. De rechtbank oordeelde dat de snorscooterbestuurder beter had kunnen anticiperen op de verkeerssituatie en het gedrag van de fietser. Wanneer beide partijen een rol spelen bij het ontstaan van een ongeval, maakt de rechter een afweging van de mate waarin hun gedragingen hebben bijgedragen aan het ongeval. In deze zaak kwam de rechtbank tot de conclusie dat de vrouw voor 75% verantwoordelijk was voor het ontstaan van de botsing en de snorscooterbestuurder voor 25%.

De 50%-regel

Hoewel de rechtbank oordeelde dat de vrouw voor een groot deel eigen schuld had, kon haar schadevergoeding niet verder worden verlaagd dan tot 50%. Dat komt door de zogenoemde 50%-regel die in de rechtspraak is ontwikkeld.

Deze regel houdt in dat een fietser bij een botsing met een gemotoriseerd voertuig in beginsel altijd recht houdt op minimaal 50% van de schadevergoeding, tenzij sprake is van opzet of aan opzet grenzende roekeloosheid. Daarvan was in deze zaak geen sprake.

Geen toepassing van de billijkheidscorrectie

De vrouw deed daarnaast een beroep op de zogenoemde billijkheidscorrectie. Met deze correctie kan een rechter de schadeverdeling aanpassen wanneer de omstandigheden van het geval daartoe aanleiding geven. Bij de beoordeling keek de rechtbank onder meer naar de ernst van de gemaakte verkeersfouten, het letsel van het slachtoffer en de verzekeringspositie van de betrokken partijen. De rechtbank stelde vast dat de verkeersfout van de vrouw zwaar woog, omdat zij geen voorrang had verleend. Daarnaast was op dat moment nog onvoldoende duidelijk hoe ernstig en blijvend haar klachten waren.

Ook de omstandigheid dat de snorscooter verzekerd was, vormde geen reden om de schadeverdeling aan te passen. Daarom zag de rechtbank geen aanleiding om een billijkheidscorrectie toe te passen. De uiteindelijke schadevergoeding bleef daardoor beperkt tot 50%.

Juridisch advies bij letselschade

Juridisch advies

Heeft u letsel opgelopen bij een verkeersongeval en twijfelt u of u recht heeft op volledige schadevergoeding? Dan kan het verstandig zijn om juridisch advies in te winnen. Onze letselschade-experts beoordelen uw situatie en kunnen u helpen bij het vaststellen van aansprakelijkheid en het verhalen van uw schade.

Wilt u weten of u recht heeft op schadevergoeding na een ongeval? Dan kunt u vrijblijvend contact opnemen met een van onze specialisten. Twijfelt u of uw zaak juridisch haalbaar is? Doe dan eenvoudig en gratis onze letselschadetest. Binnen enkele minuten krijgt u inzicht in uw mogelijke rechten en vervolgstappen.